Overzicht van baten en lasten
In dit hoofdstuk zijn diverse (verplichte) financiële overzichten ondergebracht. Deze overzichten geven naast de overzichten per programma inzicht in de exploitatie en de financiële positie. In verband met afronding op duizendtallen kunnen kleine afrondingsverschillen ontstaan (voor de onderstaande tabellen geldt dat een bedrag met een -/- teken een nadeel is).
Omschrijving | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting |
|---|---|---|---|---|---|---|
01 Ruimte en wonen | -19.641 | -29.960 | -26.071 | -20.692 | -28.622 | -28.559 |
02 Economie en glastuinbouw | -2.349 | -4.461 | -9.542 | -1.352 | -1.352 | -1.352 |
03 Mobiliteit | -8.416 | -8.772 | -9.749 | -10.357 | -10.889 | -11.379 |
04 Groen en recreatie | -7.584 | -7.898 | -8.454 | -8.926 | -9.414 | -9.591 |
05 Onderwijs en kinderopvang | -5.976 | -6.662 | -7.894 | -8.225 | -8.082 | -7.983 |
06 Collectieve voorzieningen | -25.228 | -23.893 | -17.665 | -16.689 | -18.174 | -18.109 |
07 Individuele voorzieningen | -52.698 | -49.928 | -56.446 | -54.515 | -52.597 | -52.495 |
08 Veiligheid en duurzaamheid | -23.513 | -25.866 | -27.777 | -26.024 | -26.594 | -27.483 |
09 Bestuur en dienstverlening | -7.847 | -7.602 | -7.582 | -7.118 | -7.116 | -7.116 |
10 Algemene dekkingsmiddelen | -5.325 | -8.663 | -5.967 | -12.172 | -17.397 | -22.767 |
Overhead | -21.256 | -22.448 | -23.368 | -23.473 | -22.648 | -22.489 |
VpB | 201 | -587 | -69 | -182 | -182 | -182 |
Bedrag onvoorzien | 0 | -30 | -15 | -15 | -15 | -15 |
Totaal lasten | -179.630 | -196.770 | -200.599 | -189.740 | -203.081 | -209.519 |
01 Ruimte en wonen | -4.696 | -1.858 | 0 | 0 | 0 | 0 |
02 Economie en glastuinbouw | -532 | -779 | 0 | 0 | 0 | 0 |
03 Mobiliteit | -380 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
04 Groen en recreatie | 0 | -350 | 0 | 0 | 0 | 0 |
05 Onderwijs en kinderopvang | -12 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
06 Collectieve voorzieningen | -13.591 | -2.800 | 0 | 0 | 0 | 0 |
07 Individuele voorzieningen | -2.421 | -323 | 0 | 0 | 0 | 0 |
08 Veiligheid en duurzaamheid | 0 | -49 | 0 | 0 | 0 | 0 |
10 Algemene dekkingsmiddelen | -20.633 | -10.626 | -846 | -28 | -28 | -28 |
VpB | -540 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Totaal lasten inclusief reserves | -222.436 | -213.554 | -201.446 | -189.768 | -203.109 | -209.547 |
01 Ruimte en wonen | 21.704 | 27.612 | 24.618 | 18.701 | 28.818 | 25.915 |
02 Economie en glastuinbouw | 2.124 | 4.559 | 10.963 | 460 | 473 | 473 |
03 Mobiliteit | 703 | 873 | 443 | 684 | 1.597 | 299 |
04 Groen en recreatie | 383 | 290 | 311 | 311 | 276 | 276 |
05 Onderwijs en kinderopvang | 1.783 | 1.666 | 1.768 | 1.821 | 1.873 | 1.873 |
06 Collectieve voorzieningen | 13.243 | 6.868 | 1.627 | 1.585 | 1.536 | 1.536 |
07 Individuele voorzieningen | 13.962 | 10.136 | 11.137 | 11.905 | 11.916 | 11.916 |
08 Veiligheid en duurzaamheid | 17.520 | 18.306 | 20.153 | 20.201 | 20.776 | 21.340 |
09 Bestuur en dienstverlening | 1.386 | 1.380 | 1.380 | 790 | 790 | 790 |
10 Algemene dekkingsmiddelen | 110.997 | 116.110 | 124.401 | 124.478 | 126.540 | 131.634 |
Overhead | 406 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Totaal baten | 184.211 | 187.799 | 196.801 | 180.936 | 194.595 | 196.051 |
01 Ruimte en wonen | 996 | 596 | 917 | 492 | 492 | 492 |
03 Mobiliteit | 782 | 313 | 356 | 387 | 387 | 369 |
04 Groen en recreatie | 303 | 49 | 106 | 96 | 96 | 96 |
05 Onderwijs en kinderopvang | 1.263 | 1.252 | 2.277 | 2.348 | 2.348 | 2.339 |
06 Collectieve voorzieningen | 14.458 | 4.744 | 1.632 | 794 | 1.139 | 1.139 |
07 Individuele voorzieningen | 1.498 | 1.424 | 406 | 60 | 0 | 0 |
08 Veiligheid en duurzaamheid | 1.277 | 1.182 | 718 | 94 | 42 | 53 |
09 Bestuur en dienstverlening | 106 | 50 | 150 | 0 | 0 | 0 |
10 Algemene dekkingsmiddelen | 23.052 | 16.922 | 2.456 | 1.622 | 956 | 409 |
VpB | 0 | 587 | 69 | 182 | 182 | 182 |
Totaal baten inclusief reserves | 227.946 | 214.918 | 205.888 | 187.011 | 200.238 | 201.130 |
Saldo | 5.510 | 1.364 | 4.443 | -2.756 | -2.871 | -8.417 |
Overzicht baten en lasten rekening 2025, begroting na wijziging 2026 en begroting 2027.
Programmaveld | Rekening | Begroting na wijziging | Begroting | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | |||||||||
01 Ruimte en wonen | -19.641 | 21.704 | 2.064 | -29.960 | 27.612 | -2.347 | -26.071 | 24.618 | -1.453 | ||||||||
02 Economie en glastuinbouw | -2.349 | 2.124 | -225 | -4.461 | 4.559 | 97 | -9.542 | 10.963 | 1.421 | ||||||||
03 Mobiliteit | -8.416 | 703 | -7.713 | -8.772 | 873 | -7.899 | -9.749 | 443 | -9.306 | ||||||||
04 Groen en recreatie | -7.584 | 383 | -7.201 | -7.898 | 290 | -7.608 | -8.454 | 311 | -8.143 | ||||||||
05 Onderwijs en kinderopvang | -5.976 | 1.783 | -4.193 | -6.662 | 1.666 | -4.996 | -7.894 | 1.768 | -6.126 | ||||||||
06 Collectieve voorzieningen | -25.228 | 13.243 | -11.985 | -23.893 | 6.868 | -17.025 | -17.665 | 1.627 | -16.037 | ||||||||
07 Individuele voorzieningen | -52.698 | 13.962 | -38.736 | -49.928 | 10.136 | -39.792 | -56.446 | 11.137 | -45.309 | ||||||||
08 Veiligheid en duurzaamheid | -23.513 | 17.520 | -5.992 | -25.866 | 18.306 | -7.559 | -27.777 | 20.153 | -7.624 | ||||||||
09 Bestuur en dienstverlening | -7.847 | 1.386 | -6.461 | -7.602 | 1.380 | -6.223 | -7.582 | 1.380 | -6.203 | ||||||||
Subtotaal programma's | -153.250 | 72.808 | -80.442 | -165.041 | 71.689 | -93.352 | -171.179 | 72.400 | -98.780 | ||||||||
10 Algemene dekkingsmiddelen | -5.325 | 110.997 | 105.672 | -8.663 | 116.110 | 107.447 | -5.967 | 124.401 | 118.434 | ||||||||
Overhead | -21.256 | 406 | -20.850 | -22.448 | 0 | -22.448 | -23.368 | 0 | -23.368 | ||||||||
VpB | 201 | 0 | 201 | -587 | 0 | -587 | -69 | 0 | -69 | ||||||||
Bedrag onvoorzien | 0 | 0 | 0 | -30 | 0 | -30 | -15 | 0 | -15 | ||||||||
10 Algemene dekkingsmiddelen, overhead en onvoorzien | -26.380 | 111.403 | 85.023 | -31.729 | 116.110 | 84.381 | -29.420 | 124.401 | 94.981 | ||||||||
Totaal saldo van lasten en baten | -179.630 | 184.211 | 4.581 | -196.770 | 187.799 | -8.971 | -200.599 | 196.801 | -3.798 | ||||||||
Mutatie reserves | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | ||||||||
01 Ruimte en wonen | -4.696 | 996 | -3.699 | -1.858 | 596 | -1.262 | 0 | 917 | 917 | ||||||||
02 Economie en glastuinbouw | -532 | 0 | -532 | -779 | 0 | -779 | 0 | 0 | 0 | ||||||||
03 Mobiliteit | -380 | 782 | 402 | 0 | 313 | 313 | 0 | 356 | 356 | ||||||||
04 Groen en recreatie | 0 | 303 | 303 | -350 | 49 | -301 | 0 | 106 | 106 | ||||||||
05 Onderwijs en kinderopvang | -12 | 1.263 | 1.251 | 0 | 1.252 | 1.252 | 0 | 2.277 | 2.277 | ||||||||
06 Collectieve voorzieningen | -13.591 | 14.458 | 867 | -2.800 | 4.744 | 1.944 | 0 | 1.632 | 1.632 | ||||||||
07 Individuele voorzieningen | -2.421 | 1.498 | -924 | -323 | 1.424 | 1.102 | 0 | 406 | 406 | ||||||||
08 Veiligheid en duurzaamheid | 0 | 1.277 | 1.277 | -49 | 1.182 | 1.133 | 0 | 718 | 718 | ||||||||
09 Bestuur en dienstverlening | 0 | 106 | 106 | 0 | 50 | 50 | 0 | 150 | 150 | ||||||||
Subtotaal programma's | -21.632 | 20.683 | -949 | -6.159 | 9.610 | 3.451 | 0 | 6.562 | 6.562 | ||||||||
10 Algemene dekkingsmiddelen | -20.633 | 23.052 | 2.418 | -10.626 | 16.922 | 6.296 | -846 | 2.456 | 1.610 | ||||||||
VpB | -540 | 0 | -540 | 0 | 587 | 587 | 0 | 69 | 69 | ||||||||
10 Algemene dekkingsmiddelen, overhead en onvoorzien | -21.174 | 23.052 | 1.878 | -10.626 | 17.509 | 6.884 | -846 | 2.525 | 1.679 | ||||||||
Mutatie reserves | -42.806 | 43.735 | 929 | -16.784 | 27.119 | 10.335 | -846 | 9.087 | 8.241 | ||||||||
Resultaat | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | ||||||||
01 Ruimte en wonen | -24.336 | 22.701 | -1.636 | -31.818 | 28.208 | -3.609 | -26.071 | 25.536 | -536 | ||||||||
02 Economie en glastuinbouw | -2.881 | 2.124 | -757 | -5.240 | 4.559 | -682 | -9.542 | 10.963 | 1.421 | ||||||||
03 Mobiliteit | -8.796 | 1.484 | -7.312 | -8.772 | 1.186 | -7.586 | -9.749 | 799 | -8.949 | ||||||||
04 Groen en recreatie | -7.584 | 687 | -6.897 | -8.248 | 339 | -7.909 | -8.454 | 417 | -8.037 | ||||||||
05 Onderwijs en kinderopvang | -5.988 | 3.046 | -2.942 | -6.662 | 2.917 | -3.744 | -7.894 | 4.045 | -3.849 | ||||||||
06 Collectieve voorzieningen | -38.819 | 27.701 | -11.117 | -26.693 | 11.612 | -15.082 | -17.665 | 3.259 | -14.405 | ||||||||
07 Individuele voorzieningen | -55.119 | 15.459 | -39.660 | -50.250 | 11.560 | -38.690 | -56.446 | 11.543 | -44.903 | ||||||||
08 Veiligheid en duurzaamheid | -23.513 | 18.797 | -4.715 | -25.915 | 19.489 | -6.426 | -27.777 | 20.871 | -6.906 | ||||||||
09 Bestuur en dienstverlening | -7.847 | 1.492 | -6.355 | -7.602 | 1.430 | -6.173 | -7.582 | 1.530 | -6.053 | ||||||||
Subtotaal programma's | -174.882 | 93.491 | -81.391 | -171.200 | 81.299 | -89.901 | -171.179 | 78.962 | -92.217 | ||||||||
10 Algemene dekkingsmiddelen | -25.958 | 134.049 | 108.090 | -19.289 | 133.032 | 113.743 | -6.814 | 126.857 | 120.043 | ||||||||
Overhead | -21.256 | 406 | -20.850 | -22.448 | 0 | -22.448 | -23.368 | 0 | -23.368 | ||||||||
VpB | -339 | 0 | -339 | -587 | 587 | 0 | -69 | 69 | 0 | ||||||||
Bedrag onvoorzien | 0 | 0 | 0 | -30 | 0 | -30 | -15 | 0 | -15 | ||||||||
10 Algemene dekkingsmiddelen, overhead en onvoorzien | -47.554 | 134.455 | 86.901 | -42.355 | 133.619 | 91.265 | -30.266 | 126.926 | 96.660 | ||||||||
Resultaat | -222.436 | 227.946 | 5.510 | -213.554 | 214.918 | 1.364 | -201.446 | 205.888 | 4.443 | ||||||||
Begrotingsverschil 2026-2027
Onderstaand wordt per programma het bruto verschil van baten en lasten tussen de begroting na wijziging voorjaarsnota 2026 en de primaire begroting 2027 weergegeven. Het totaalverschil bedraagt € 2,1 miljoen (Voor de onderstaande tabellen geldt dat een bedrag met een -/- teken een nadeel is).
Programmaveld | Begroting na wijziging | Begroting | Verschil | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | |||||||||
01 Ruimte en wonen | -29.960 | 27.612 | -2.347 | -26.071 | 24.618 | -1.453 | 3.888 | -2.994 | 894 | ||||||||
02 Economie en glastuinbouw | -4.461 | 4.559 | 97 | -9.542 | 10.963 | 1.421 | -5.081 | 6.404 | 1.323 | ||||||||
03 Mobiliteit | -8.772 | 873 | -7.899 | -9.749 | 443 | -9.306 | -977 | -430 | -1.407 | ||||||||
04 Groen en recreatie | -7.898 | 290 | -7.608 | -8.454 | 311 | -8.143 | -556 | 21 | -535 | ||||||||
05 Onderwijs en kinderopvang | -6.662 | 1.666 | -4.996 | -7.894 | 1.768 | -6.126 | -1.232 | 102 | -1.130 | ||||||||
06 Collectieve voorzieningen | -23.893 | 6.868 | -17.025 | -17.665 | 1.627 | -16.037 | 6.229 | -5.241 | 988 | ||||||||
07 Individuele voorzieningen | -49.928 | 10.136 | -39.792 | -56.446 | 11.137 | -45.309 | -6.518 | 1.002 | -5.517 | ||||||||
08 Veiligheid en duurzaamheid | -25.866 | 18.306 | -7.559 | -27.777 | 20.153 | -7.624 | -1.911 | 1.846 | -65 | ||||||||
09 Bestuur en dienstverlening | -7.602 | 1.380 | -6.223 | -7.582 | 1.380 | -6.203 | 20 | 0 | 20 | ||||||||
Subtotaal programma's | -165.041 | 71.689 | -93.352 | -171.179 | 72.400 | -98.780 | -6.138 | 711 | -5.427 | ||||||||
10 Algemene dekkingsmiddelen | -8.663 | 116.110 | 107.447 | -5.967 | 124.401 | 118.434 | 2.696 | 8.291 | 10.987 | ||||||||
Overhead | -22.448 | 0 | -22.448 | -23.368 | 0 | -23.368 | -920 | 0 | -920 | ||||||||
VpB | -587 | 0 | -587 | -69 | 0 | -69 | 518 | 0 | 518 | ||||||||
Bedrag onvoorzien | -30 | 0 | -30 | -15 | 0 | -15 | 15 | 0 | 15 | ||||||||
10 Algemene dekkingsmiddelen, overhead en onvoorzien | -31.729 | 116.110 | 84.381 | -29.420 | 124.401 | 94.981 | 2.309 | 8.291 | 10.600 | ||||||||
Mutatie reserves | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | ||||||||
01 Ruimte en wonen | -1.858 | 596 | -1.262 | 0 | 917 | 917 | 1.858 | 321 | 2.179 | ||||||||
02 Economie en glastuinbouw | -779 | 0 | -779 | 0 | 0 | 0 | 779 | 0 | 779 | ||||||||
03 Mobiliteit | 0 | 313 | 313 | 0 | 356 | 356 | 0 | 44 | 44 | ||||||||
04 Groen en recreatie | -350 | 49 | -301 | 0 | 106 | 106 | 350 | 57 | 407 | ||||||||
05 Onderwijs en kinderopvang | 0 | 1.252 | 1.252 | 0 | 2.277 | 2.277 | 0 | 1.025 | 1.025 | ||||||||
06 Collectieve voorzieningen | -2.800 | 4.744 | 1.944 | 0 | 1.632 | 1.632 | 2.800 | -3.112 | -312 | ||||||||
07 Individuele voorzieningen | -323 | 1.424 | 1.102 | 0 | 406 | 406 | 323 | -1.018 | -696 | ||||||||
08 Veiligheid en duurzaamheid | -49 | 1.182 | 1.133 | 0 | 718 | 718 | 49 | -464 | -415 | ||||||||
09 Bestuur en dienstverlening | 0 | 50 | 50 | 0 | 150 | 150 | 0 | 100 | 100 | ||||||||
Subtotaal programma's | -6.159 | 9.610 | 3.451 | 0 | 6.562 | 6.562 | 6.159 | -3.047 | 3.111 | ||||||||
10 Algemene dekkingsmiddelen | -10.626 | 16.922 | 6.296 | -846 | 2.456 | 1.610 | 9.779 | -14.466 | -4.687 | ||||||||
VpB | 0 | 587 | 587 | 0 | 69 | 69 | 0 | -518 | -518 | ||||||||
10 Algemene dekkingsmiddelen, overhead en onvoorzien | -10.626 | 17.509 | 6.884 | -846 | 2.525 | 1.679 | 9.779 | -14.984 | -5.205 | ||||||||
Resultaat | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo | ||||||||
01 Ruimte en wonen | -31.818 | 28.208 | -3.609 | -26.071 | 25.536 | -536 | 5.746 | -2.673 | 3.074 | ||||||||
02 Economie en glastuinbouw | -5.240 | 4.559 | -682 | -9.542 | 10.963 | 1.421 | -4.302 | 6.404 | 2.102 | ||||||||
03 Mobiliteit | -8.772 | 1.186 | -7.586 | -9.749 | 799 | -8.949 | -977 | -386 | -1.363 | ||||||||
04 Groen en recreatie | -8.248 | 339 | -7.909 | -8.454 | 417 | -8.037 | -206 | 78 | -128 | ||||||||
05 Onderwijs en kinderopvang | -6.662 | 2.917 | -3.744 | -7.894 | 4.045 | -3.849 | -1.232 | 1.127 | -105 | ||||||||
06 Collectieve voorzieningen | -26.693 | 11.612 | -15.082 | -17.665 | 3.259 | -14.405 | 9.029 | -8.352 | 676 | ||||||||
07 Individuele voorzieningen | -50.250 | 11.560 | -38.690 | -56.446 | 11.543 | -44.903 | -6.196 | -17 | -6.212 | ||||||||
08 Veiligheid en duurzaamheid | -25.915 | 19.489 | -6.426 | -27.777 | 20.871 | -6.906 | -1.862 | 1.382 | -480 | ||||||||
09 Bestuur en dienstverlening | -7.602 | 1.430 | -6.173 | -7.582 | 1.530 | -6.053 | 20 | 100 | 120 | ||||||||
Subtotaal programma's | -171.200 | 81.299 | -89.901 | -171.179 | 78.962 | -92.217 | 21 | -2.337 | -2.316 | ||||||||
10 Algemene dekkingsmiddelen | -19.289 | 133.032 | 113.743 | -6.814 | 126.857 | 120.043 | 12.475 | -6.175 | 6.300 | ||||||||
Overhead | -22.448 | 0 | -22.448 | -23.368 | 0 | -23.368 | -920 | 0 | -920 | ||||||||
VpB | -587 | 587 | 0 | -69 | 69 | 0 | 518 | -518 | 0 | ||||||||
Bedrag onvoorzien | -30 | 0 | -30 | -15 | 0 | -15 | 15 | 0 | 15 | ||||||||
10 Algemene dekkingsmiddelen, overhead en onvoorzien | -42.355 | 133.619 | 91.265 | -30.266 | 126.926 | 96.660 | 12.088 | -6.693 | 5.395 | ||||||||
Resultaat | -213.554 | 214.918 | 1.364 | -201.446 | 205.888 | 4.443 | 12.109 | -9.030 | 3.079 | ||||||||
De analyse op de verschillen tussen de begroting 2026 en 2027 per programma is als volgt:
Programma / taakveld | Baten | Lasten |
|---|---|---|
810 Ruimte en leefomgeving | ||
Anterieure overeenkomsten: De inkomsten van begroting 2026 zijn € 845.000 hoger dan de begroting 2027 doordat in 2026 een eenmalige overeenkomst is gesloten voor overdracht grond en uren advisering voor de verkoop grond Oude Polder (dierenpension) | -845 | - |
Invoering omgevingswet: In 2026 is incidenteel budget beschikbaar gesteld voor de programmatische aanpak invoering omgevingswet. | - | 50 |
Lagere storting reserve: In 2026 is een incidentele verkoop (opbrengst € 845.000 verkoop oude polder) waarvan een deel van de opbrengst in de algemene reserve wordt gestort. | - | 450 |
Ruimte voor ruimte: In 2026 is incidenteel budget beschikbaar voor Ruimte voor ruimte projecten. Dit is geen structurele post. | - | 540 |
personele capaciteit: Voor dit taakveld is meer personele capaciteit begroot. | - | -500 |
Overig | -0 | 5 |
820 Grondexploitatie | ||
Overig | -2.900 | 5.358 |
830 Wonen en Bouwen | ||
Coalitieakkoord statushouders: In het coalitieakkoord is extra budget beschikbaar gesteld voor de huisvesting statushouders. | - | -400 |
Eenmalige middelen nieuwe regelingen: In 2026 zijn eenmalige budgetten beschikbaar gesteld voor de invoering wet goed verhuurderschap en voor regie op VHV. | - | 170 |
Invoeringsbudget omgevingswet: In 2026 is incidenteel budget voor de invoering omgevingswet. | - | 213 |
Personele inzet: De begrote inzet voor het taakveld is hoger (verschuiving van inzet binnen de totale begroting). Er wordt meer inzet gevraagd voor wonen. | - | -150 |
Reserve onttrekking: In 2027 is € 400.000 incidenteel beschikbaar gesteld voor huisvesting statushouders. Dit budget wordt onttrokken aan de reserve. | 400 | - |
actualisatie opbrengsten: De opbrengsten zijn aangepast naar prijspeil 2027. In lijn met de indexering van kosten. | 52 | - |
Overig | -38 | 11 |
Totaal 01 Ruimte en wonen | -3.332 | 5.746 |
310 Economische ontwikkeling | ||
Ondernemersfonds: Een toename van de begrote uitgaven als gevolg van continuering van het Ondernemersfonds. | - | -60 |
Overig | - | -2 |
320 Fysieke bedrijfsinfrastructuur | ||
Overig | 6.563 | -4.239 |
330 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | ||
Overig | - | -29 |
340 Economische promotie | ||
Toeristenbelasting: Op basis van het coalitieakkoord wordt een verlaging van de toeristenbelasting doorgevoerd. | -171 | - |
city marketing: Als uitwerking van het coalitieakkoord is er geen bijdrage in 2027. | - | 28 |
Overig | 12 | -0 |
Totaal 02 Economie en glastuinbouw | 6.404 | -4.302 |
210 Verkeer en vervoer | ||
Capaciteitsverhoging MRDH : Bij de voorjaarsnota 2026 heeft een incidentele capaciteitsverhoging van MRDH plaatsgevonden, welke nog niet voorzien is voor de begroting 2027. | -400 | - |
Coalitieakkoord Veilige fietsenstalling: Middels het vastgestelde coalitieakkoord 2027-2030, zijn er extra middelen beschikbaar gesteld voor veilige fietsenstallingen. | - | -20 |
Gemeentebreed verkeersonderzoek : In de begroting 2027 is geen rekening meer gehouden met het gemeentebreed verkeersonderzoek, welke wel voorzien was in boekjaar 2026. | - | 25 |
Gladheidsbestrijding: De gemeente is verantwoordelijk voor de gladheidsbestrijding op haar eigen wegennet om de veiligheid te garanderen. Jaarlijks wordt er een constant bedrag geraamd waarop gedurende de planning en controle cyclus mutaties plaatsvinden. Weersomstandigheden laten zich tenslotte niet plannen. | - | 57 |
Inkomsten stimuleringsregeling SPV: In het kader van het Fietsplanproject “Vergevingsgezinde fietspaden” om de veiligheid van fietspaden te verbeteren waaronder ook schoolfietsroutes, heeft de gemeente subsidie aangevraagd uit de stimuleringsregeling SPV (Strategisch Plan Verkeersveiligheid) van het Rijk. De subsidie-inkomsten zijn onder andere afhankelijk van het aantal en de omvang van de uit te voeren projecten. | -53 | - |
Kapitaallasten Civiele kunstwerken: De hogere kapitaallasten worden veroorzaakt door de geactualiseerde staat van activa en investeringsplanning en de gewijzigde omslagrente. Voor een overzicht van de investeringsplanning wordt verwezen naar bijlage 1 bij deze begroting. | - | 47 |
Kapitaallasten Openbare verlichting: De hogere kapitaallasten worden veroorzaakt door de geactualiseerde staat van activa en investeringsplanning en de gewijzigde omslagrente. Voor een overzicht van de investeringsplanning wordt verwezen naar bijlage 1 bij deze begroting. | - | -203 |
Kapitaallasten Straatmeubilair en bewegwijzering : De hogere kapitaallasten worden veroorzaakt door de geactualiseerde staat van activa en investeringsplanning. Voor een overzicht van de investeringsplanning wordt verwezen naar bijlage 1 bij deze begroting. | - | -47 |
Kapitaallasten Wegen: De hogere kapitaallasten worden veroorzaakt door de geactualiseerde staat van activa en investeringsplanning. Voor een overzicht van de investeringsplanning wordt verwezen naar bijlage 1 bij deze begroting. | - | -223 |
Kapitaallasten mobiliteitsinvesteringen: De hogere kapitaallasten worden veroorzaakt door de geactualiseerde staat van activa en investeringsplanning. Voor een overzicht van de investeringsplanning wordt verwezen naar bijlage 1 bij deze begroting. | - | -105 |
Overige verkeerszaken: Binnen de begroting 2026 was een incidenteel budget beschikbaar gesteld voor een gemeentebreed verkeersonderzoek welke niet voorzien is in 2027. | - | -25 |
Urentoerekening Mobilitietsbeleid: Urentoerekening: Als gevolg van een herverdeling van de uren heeft er een hogere toerekening aan het taakveld plaatsgevonden. De herverdeling van de uren heeft per saldo geen effect op het begrotingsresultaat. | - | -103 |
Urentoerekening Verkeer en wegen: Urentoerekening: Als gevolg van een herverdeling van de uren heeft er een hogere toerekening aan het taakveld plaatsgevonden. De herverdeling van de uren heeft per saldo geen effect op het begrotingsresultaat. | - | -97 |
Overig | -38 | -26 |
220 Parkeren | ||
Inkomsten Parkeergarage Ackershof : Als gevolg van de voorgenomen aanschaf van parkeergarage Ackershof worden de bijbehorende inkomsten geraamd. | 22 | - |
Jaarlijkse beheerslasten: De voorgenomen aanschaf van parkeergarage Ackershof brengt jaarlijkse beheerlasten (exclusief kapitaallasten) met zich mee, welke hierbij begroot worden. | - | -112 |
Kapitaallasten Parkeergarage Ackershof: De voorgenomen aanschaf van parkeergarage Ackershof brengt jaarlijkse kapitaallasten met zich mee, bestaande uit afschrijvings- en rentelasten met zich mee, welke hierbij begroot worden. | - | -62 |
Reservemutatie: Dit betreft de dekking van de gedeeltelijke kapitaallasten als gevolg van de voorgenomen aanschaf van parkeergarage Ackershof. | - | -82 |
Reservemutatie: Dit betreft de onttrekking uit de reserve ter gedeeltelijke dekking van de kapitaallasten van de voorgenomen aanschaf van parkeergarage Ackershof. | 82 | - |
Overig | 1 | -0 |
Totaal 03 Mobiliteit | -386 | -977 |
570 Openbaar groen en (openlucht)recreatie | ||
Coalitieakkoord Uitbreiding Ecologisch beheerd groen: Conform het coalitieakkoord is er structureel extra budget beschikbaar voor de uitbreiding van ecologisch beheerd groen. | - | -50 |
Geen storting in reserve: In 2026 is ter dekking van het krediet (oude polder/ dierenpension) een deel van de opbrengst gestort in de reserve ter dekking van de toekomstige afschrijvingslasten. Dit is eenmalig. | - | 350 |
Indexatie Water en bermen: Binnen de begroting is een prijs- en volumeindex toegepast waardoor de lasten stijgen met € 14.000. Daarnaast is er binnen het taakveld ook een extra structurele applicatie noodzakelijk welke nog niet eerder voorzien was, ad € 8.000 | - | -22 |
Inkomensoverdrachten Buytenhout: De inkomstenoverdrachten aan het Buytenhout landschapsfonds zijn gestegen. | 20 | - |
Kapitaallasten Beschoeiingen groot onderhoud: Kapitaallasten: De hogere kapitaallasten worden veroorzaakt door de geactualiseerde staat van activa en investeringsplanning en de gewijzigde omslagrente. Voor een overzicht van de investeringsplanning wordt verwezen naar bijlage 1 bij deze begroting. | - | -26 |
Kapitaallasten Natuur & Recreatie: Kapitaallasten: De hogere kapitaallasten worden veroorzaakt door de geactualiseerde staat van activa en investeringsplanning en de gewijzigde omslagrente. Voor een overzicht van de investeringsplanning wordt verwezen naar bijlage 1 bij deze begroting. | - | -25 |
Kapitaallasten Onderhoud speelplaatsen: Kapitaallasten: De hogere kapitaallasten worden veroorzaakt door de geactualiseerde staat van activa en investeringsplanning en de gewijzigde omslagrente. Voor een overzicht van de investeringsplanning wordt verwezen naar bijlage 1 bij deze begroting. | - | -186 |
Kapitaallasten Water algemeen: Kapitaallasten: De hogere kapitaallasten worden veroorzaakt door de geactualiseerde staat van activa en investeringsplanning en de gewijzigde omslagrente. Voor een overzicht van de investeringsplanning wordt verwezen naar bijlage 1 bij deze begroting. | - | -61 |
Reservemutatie : Afwijking onttrekking reserve ter dekking KPL Staat C. | 57 | - |
Uren Beleid groen: Als gevolg van een herverdeling van de uren heeft er een hogere urentoerekening plaats gevonden aan het taakveld 'Openbaar groen en (openlucht)recreatie'. | - | -15 |
Uren openbaar groen en (openlucht)recreatie: Als gevolg van een herverdeling van de uren heeft er een hogere urentoerekening plaats gevonden aan het taakveld 'Openbaar groen en (openlucht)recreatie'. | - | -132 |
Overig | 1 | -39 |
Totaal 04 Groen en recreatie | 78 | -206 |
420 Onderwijshuisvesting | ||
Afschrijvingslasten: De hogere afschrijvingslasten worden veroorzaakt door de geactualiseerde staat van activa en investeringsplanning. De afschrijvingslasten worden gedekt uit een bestemmingsreserve. Voor een overzicht van de investeringsplanning wordt verwezen naar bijlage 1 bij de begroting. | 1.021 | -1.021 |
Coalitieakkoord: Conform het coalitieakkoord 2026-2030 is het budget voor het Integraal huisvestingsplan kindcentra bijgesteld. | - | -76 |
Rente: De hogere lasten ontstaan doordat de rente op de investeringen toegenomen is van 0,5% naar 1,0%. | - | -473 |
Toename huurinkomsten: Bij de jaarrekening 2025 was al een stijging van de huurinkomsten waarneembaar. Deze stijging is structureel van aard en wordt veroorzaakt door verschillende factoren, namelijk: indexering CBS, extra verhuur, extra inkomsten. Door middel van deze mutatie worden de huurinkomsten bijgesteld naar het nieuwe begrote bedrag. | 102 | - |
Urentoerekening: Als gevolg van een herverdeling van de uren heeft er een lagere urentoerekening plaats gevonden aan het taakveld 'Onderwijshuisvesting'. | - | 21 |
Overig | 4 | -56 |
430 Onderwijsbeleid en leerlingzaken | ||
Coalitieakkoord: Conform het Coalitieakkoord 2026-2030 is het budget voor Bibliotheek Oostland bijgesteld. | - | 23 |
Coalitieakkoord: Conform het Coalitieakkoord 2026-2030 is het budget voor de Zomerschool bijgesteld. | - | 10 |
Subsidie: In het kader van toekomstbestendig gemeentefinanciën is met ingang van 2027 de subsidieverstrekking aan de Stichting Papaver en Stichting Urgente Noden volledig afgebouwd . | - | 72 |
Urentoerekening: Als gevolg van een herverdeling van de uren heeft er een lagere urentoerekening plaats gevonden aan het taakveld 'Onderwijsbeleid en leerlingenzaken'. | - | 291 |
Overig | - | -23 |
Totaal 05 Onderwijs en kinderopvang | 1.127 | -1.232 |
510 Sportbeleid en activering | ||
Coalitieakkoord: Conform het coalitieakkoord 2026-2030 is het budget voor de inzet van de combinatiefunctionarissen sport en cultuur (Team4Talent) naar beneden bijgesteld. | - | 357 |
Combinatiefunctionaris: De overeenkomst voor de combinatiefunctionarissen sport en cultuur is voor 2025-2026 afgesloten en wordt in 2027 niet gecontinueerd. | -89 | 89 |
Specifieke uitkering: De huidige brede regeling combinatiefunctionarissen eindigt in 2026. | -210 | 210 |
Overig | -25 | 16 |
520 Sportaccommodaties | ||
Afschrijvingslasten: De hogere afschrijvingslasten worden veroorzaakt door de geactualiseerde staat van activa en investeringsplanning. De afschrijvingslasten worden gedekt uit een bestemmingsreserve. Voor een overzicht van de investeringsplanning wordt verwezen naar bijlage 1 bij de begroting. | 49 | -49 |
Afschrijvingslasten: De hogere afschrijvingslasten worden veroorzaakt door de geactualiseerde staat van activa en investeringsplanning. Voor een overzicht van de investeringsplanning wordt verwezen naar bijlage 1 bij de begroting. | - | -125 |
Coalitieakkoord: Conform het coalitieakkoord 2026-2030 is het budget met betrekking tot de huur voor (sport) verenigingen en cultuur bijgesteld. | 58 | - |
Rente: De hogere lasten ontstaan doordat de rente op de investeringen toegenomen is van 0,5% naar 1,0%. | - | -147 |
Sportaccommodatie: De raad is geïnformeerd over de stijgende kosten van het beheer van de openbare ruimte. Bij het onderdeel spelen is er een inschatting gemaakt van de stijging, gebaseerd op prijsstijgingen in lopende aanbestedingen, gesprekken met aannemers en ervaringen van andere gemeenten. | - | -75 |
Urentoerekening: Als gevolg van een herverdeling van de uren heeft er een lagere urentoerekening plaats gevonden aan het taakveld Sportaccommodaties. De herverdeling van de toegerekende uren hebben per saldo geen effect op het begrotingssaldo. | - | 9 |
Overig | -91 | -41 |
530 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie | ||
Afschrijvingslasten: De lagere afschrijvingslasten worden veroorzaakt door de geactualiseerde staat van activa en investeringsplanning. De afschrijvingslasten worden gedekt uit een bestemmingsreserve. Voor een overzicht van de investeringsplanning wordt verwezen naar bijlage 1 bij de begroting. | -2.040 | 2.040 |
Coalitieakkoord: Conform het coalitieakkoord 2026-2030 is het budget voor cultuur en inclusie bijgesteld. | - | -102 |
Rente: De hogere lasten ontstaan doordat de rente op de investeringen toegenomen is van 0,5% naar 1,0%. | - | -21 |
Overig | -1 | -58 |
550 Cultureel erfgoed | ||
Overig | - | -2 |
560 Media | ||
Decentralisatie-uitkering: Voor de periode 2025 en 2026 hebben gemeenten een decentralisatie-uitkering ontvangen voor het versterken van de lokale bibliotheekstelsel. | - | 171 |
Indexering: Conform de Kadernota 2027 zijn de budgetten geactualiseerd voor prijsindexatie en areaal. | - | -48 |
Overig | - | 20 |
610 Samenkracht en burgerparticipatie | ||
Coalitieakkoord: Conform het coalitieakkoord 2026-2030 is het budget met betrekking tot de huur voor (sport) verenigingen en cultuur bijgesteld. | - | 11 |
Mutatie reserve: De onttrekking aan de bestemmingsreserve ‘Vluchtelingen en asielopvang’ heeft betrekking op werkzaamheden voor de vluchtelingenopvang ad.€ 1.143.000. Voor € 928.000 heeft het betrekking op benodigd capaciteit voor de versnelling van huisvesting van statushouders. € 215.000 betreft tijdelijke formatie en inzet van externe expertise van Oekraïense vluchtelingen. | -1.121 | 1.121 |
Opvang Oekrainers: De kosten voor de opvang van ontheemde Oekraïners worden vergoed via de bekostigingsregeling door het ministerie van Justitie en Veiligheid. | -2.827 | 2.827 |
Opvang statushouders: Voor de opvang van statushouders ontvangt de gemeente in 2026 € 30.000 per opgevangen statushouder via de Regeling stimuleren uitstroom vergunningshouders uit de asielopvang (HAR+). Dit bedrag is bedoeld voor het bekostigen van tijdelijke onderdak en de begeleiding. | -380 | 380 |
Resultaatbestemming: In november 2025 is gestart met het aanmelden van de statushouders. Als gevolg daarvan ontvangt de gemeente vooruitlopend op de te maken kosten een bijdrage per statushouder. | - | 904 |
Specifieke uitkering: De Brede SPUK regeling eindigt in 2026. | -55 | 55 |
Urentoerekening : Als gevolg van een herverdeling van de uren is een lagere urentoerekening aan het taakveld Samenkracht en Burgerparticipatie. | - | 155 |
Overig | -5 | 62 |
621 Toegang en Eerstlijnsvoorziening WMO | ||
Overig | - | -1 |
622 Toegang en Eerstlijnsvoorziening Jeugd | ||
Jeugdhulp: De budgetten van Toegang en Eerstelijnsvoorziening Jeugd worden bijgesteld rekening houdend met het tekort verantwoord in de jaarrekening 2025. | - | -83 |
Specifieke uitkering: Deze kosten die de gemeente maakt ten behoeve van de hersteloperatie worden door het Rijk achteraf naar aanleiding van de jaarverantwoording gecompenseerd via specifieke uitkeringen (SPUK Kinderopvangtoeslagenaffaire). | -753 | - |
Urentoerekening: Als gevolg van de herverdeling van de uren heeft een lagere urentoerekening plaats gevonden aan het taakveld "Toegang en Eerstelijnsvoorziening Jeugd". De herverdeling van de toegerekende uren hebben per saldo geen effect op het begrotingssaldo. | - | 89 |
Urentoerekening: Deze kosten die de gemeente maakt ten behoeve van de hersteloperatie worden door het Rijk achteraf naar aanleiding van de jaarverantwoording gecompenseerd via specifieke uitkeringen (SPUK Kinderopvangtoeslagenaffaire). | - | 753 |
Overig | -1 | -18 |
623 Toegang en Eerstlijnsvoorziening Integraal | ||
Overig | - | -3 |
710 Volksgezondheid | ||
Circulaires: Via de circulaires is er extra budget beschikbaar gesteld voor de kinderopvang toezicht en handhaving. | - | -24 |
Coalitieakkoord: Conform het coalitieakkoord 2026-2030 is het budget voor sociale basis, preventie en algemene voorzieningen bijgesteld. | - | -115 |
Indexering: Conform de Kadernota 2027 zijn de budgetten geactualiseerd voor prijsindexatie en areaal. | - | -136 |
Specifieke uitkering: De Brede SPUK regeling eindigt in 2026. | -284 | 284 |
Specifieke uitkering: Vanuit gemeente Delft als mandaatgemeente is € 398.000 beschikbaar gesteld met betrekking tot de specifieke uitkering "Integraal Zorgakkoord". | -398 | 398 |
Specifieke uitkering: Vanuit gemeente Westland als mandaatgemeente is er budget beschikbaar gesteld met betrekking tot de specifieke uitkering " Regionaal Integraal Gezondheidsakkoord (RIGA). | -174 | 174 |
Overig | -0 | -36 |
750 Begraafplaatsen en crematoria | ||
Huurinkomsten Algemene begraafplaats Sint Janshof: De begrote huurinkomsten van Stichting Algemene begraafplaats Sint Janshof zijn afhankelijk van het laatst vastgestelde jaarrekeningresultaat van de stichting. Het jaarrekeningresultaat over het jaar 2025 was € 54.596, waardoor een verlaging van de begrote inkomsten moest plaatsvinden. | -5 | - |
Wijziging omslagrente: Als gevolg van het gewijzigde gemeentelijke investeringsvolume is de omslagrente gestegen. Door deze wijzingen nemen de rentelasten met € 12.000 toe. | - | -12 |
Overig | 0 | 0 |
Totaal 06 Collectieve voorzieningen | -8.352 | 9.029 |
6.711 Huishoudelijke hulp (WMO) | ||
Circulaires: Op grond van de meicirculaire 2025 is in de begroting 2026 en volgende jaren de besparing als gevolg van de invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage Wmo 2015 ingeboekt per 1 januari 2027. Nu blijkt dat deze niet eerder dan per 1 januari 2028 kan worden ingevoerd is de besparing teruggedraaid. | - | -408 |
Coalitieakkoord: In de kadernota is een winstwaarschuwing afgegeven over de kostenontwikkeling van huishoudelijke ondersteuning. Conform het coalitieakkoord 2026-2030 is het budget van huishoudelijk ondersteuning bijgesteld. In de bijstelling is rekening gehouden met het tekort verantwoord in de jaarrekening 2025, een prijsindexatie van 4,1% en volume groei van 0,5%, | - | -722 |
Overig | - | 0 |
6.712 Begeleiding (WMO) | ||
Coalitieakkoord: In de kadernota is een winstwaarschuwing afgegeven over de kostenontwikkeling van PGB Wmo. Conform het coalitieakkoord 2026-2030 is het budget van PGB Wmo bijgesteld. In de bijstelling is rekening gehouden met het tekort verantwoord in de jaarrekening 2025, een prijsindexatie van 4,1% en volume groei van 0,5%, | - | -217 |
Coalitieakkoord: In de kadernota is een winstwaarschuwing afgegeven over de kostenontwikkeling van begeleiding (Wmo). Conform het coalitieakkoord 2026-2030 is het budget van begeleiding bijgesteld. In de bijstelling is rekening gehouden met het tekort verantwoord in de jaarrekening 2025, een prijsindexatie van 4,1% en volume groei van 0,5%, | - | -705 |
Mutatie reserves: In de voorjaarsnota 2026 is er een incidentele onttrekking geraamd ten behoeve van de inzet van 1) projectleider voor het versterken van de sociale basis en 2) projectleider voor onderzoek en ontwikkeling van een sociale kaart in 2026. De lasten zijn begroot op taakveld 6.60 Maatwerkvoorzieningen. | -135 | - |
Overig | - | -97 |
6.713 Dagbesteding (WMO) | ||
Overig | - | -6 |
6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal | ||
Coalitieakkoord: In de kadernota is een winstwaarschuwing afgegeven over de kostenontwikkeling van Jeugdhulp ambulant lokaal. Conform het coalitieakkoord 2026-2030 is het budget van Jeugdhulp ambulant lokaal bijgesteld. In de bijstelling is rekening gehouden met het tekort verantwoord in de jaarrekening 2025, een prijsindexatie van 4,1% en volume groei van 0,5%, | - | -136 |
Overig | - | -0 |
6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal | ||
Circulaire: Indexatie Wmo demografie: Met de VNG is afgesproken dat in de toekomst (een nader te bepalen deel van) de middelen Wmo niet langer via de algemene uitkering van het Gemeentefonds onder gemeenten wordt verdeeld, maar via een aparte financiering. Afhankelijk van de gekozen bekostigingsvorm wordt een passende geobjectiveerde indexering onderzocht die ook rekening houdt met de afwijkende kostenontwikkeling binnen deze wet en demografische ontwikkelingen/vergrijzing. Vooruitlopend op de uitwerking daarvan zijn er middelen beschikbaar gesteld voor een aanvullende indexering voor demografische ontwikkelingen. | - | -123 |
Coalitieakkoord: In de kadernota 2027 is een winstwaarschuwing afgegeven over de kostenontwikkeling van Jeugdhulp begeleiding-, behandeling en GGZ behandeling zonder verblijf en Jeugdhulp dagbesteding. Conform het coalitieakkoord 2026-2030 zijn de budgetten van Jeugdhulp begeleiding-, behandeling en GGZ behandeling zonder verblijf en Jeugdhulp dagbesteding bijgesteld. In de bijstelling is rekening gehouden met het tekort verantwoord in de jaarrekening 2025, een prijsindexatie van 4,1% en volume groei van 0,5%. | - | -3.188 |
Mutatie reserve: Dit heeft betrekking op het interventieplan kostenbeheersing en innovatie Sociaal Domein 2025-2029 en taakstelling Sociaal Domein. | - | -301 |
Mutatie reserve: Op grond van de meicirculaire 2025 is in de begroting 2026 de mutatie in de reserves geraamd ten behoeve van de invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage Wmo 2015 per 1 januari 2027. Nu blijkt dat deze niet eerder dan per 1 januari 2028 kan worden ingevoerd is de besparing teruggedraaid. | - | 323 |
Mutatie reserve : De kosten van een aantal projectmatige activiteiten worden gedekt uit de reserve sociaal domein. De lasten staat begroot op taakveld 660 Maatwerkvoorzieningen. | -105 | - |
Mutatie reserve : Index bepaling nullijn: De nullijn waarbinnen de budgetten van het sociaal domein bij d Kadernota 2025 zijn opgesteld is gebaseerd op het prijsniveau 2023. Met de reguliere indexering voor prijs en volume zijn de budgetten sociaal domein voor 2025 geïndexeerd. Voor 2026 is de helft onderdeel van de kostenbeheersingsopdracht sociaal domein en wordt de andere helft gedekt vanuit de bestemmingsreserve sociaal domein. | - | 618 |
Mutatie reserves: Index bepaling nullijn: De nullijn waarbinnen de budgetten van het sociaal domein bij de Kadernota 2025 zijn opgesteld, is gebaseerd op het prijsniveau 2023. Met de reguliere indexering voor prijs en volume zijn de budgetten sociaal domein voor 2025 geïndexeerd. Voor 2026 is de helft onderdeel van de kostenbeheersingsopdracht sociaal domein en wordt de andere helft gedekt vanuit de bestemmingsreserve sociaal domein. | -618 | - |
Stelposten: De stelposten hebben betrekking op het interventieplan kostenbeheersing en innovatie Sociaal Domein 2025-2029 en taakstelling Sociaal Domein index. | - | 171 |
Overig | -40 | -197 |
6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk | ||
Circulaires: Op grond van de septembercirculaire 2025 heeft de gemeente de definitieve financiële uitwerking en structurele bekostiging voor de Wet integrale suïcidepreventie ontvangen. Deze wet is officieel in werking getreden op 1 januari 2026. Sinds de invoering van deze wet hebben gemeenten de wettelijke plicht om suïcidepreventie structureel op te nemen in hun lokale gezondheidsbeleid en dit actief uit te voeren. Daarnaast is ook de prijs- en loonindexering voor jeugdhulp hierin meegenomen. | - | -87 |
Coalitieakkoord: In de kadernota is een winstwaarschuwing afgegeven over de kostenontwikkeling van Jeugdhulp ambulant landelijk. Conform het coalitieakkoord 2026-2030 is het budget van Jeugdhulp ambulant landelijk bijgesteld. In de bijstelling is rekening gehouden met het tekort verantwoord in de jaarrekening 2025, een prijsindexatie van 4,1% en volume groei van 0,5%. | - | -287 |
Overig | - | -0 |
6.761 Jeugdhulp met verblijf lokaal | ||
Overig | - | -13 |
6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal | ||
Coalitieakkoord: In de kadernota is een negatieve winstwaarschuwing afgegeven over de kostenontwikkeling van Jeugdhulp met verblijf regionaal. Conform het coalitieakkoord 2026-2030 is het budget van Jeugdhulp met verblijf regionaal bijgesteld. In de bijstelling is rekening gehouden met een overschot verantwoord in de jaarrekening 2025, een prijsindexatie van 4,1% en volume groei van 0,5%. | - | 1.424 |
Overig | - | -0 |
6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk | ||
Overig | - | -0 |
6.791 PGB WMO | ||
Overig | - | -6 |
6.792 PGB Jeugd | ||
Coalitieakkoord: In de kadernota is een negatieve winstwaarschuwing afgegeven over de kostenontwikkeling van PGB Jeugd. Conform het coalitieakkoord 2026-2030 is het budget van PGB Jeugd bijgesteld. In de bijstelling is rekening gehouden met een overschot verantwoord in de jaarrekening 2025, een prijsindexatie van 4,1% en volume groei van 0,5%. | - | 64 |
Overig | - | -0 |
6.811 Beschermd wonen (WMO) | ||
Resultaatbestemming: Van de gemeente Delft is in het kader van de 'regio flexwoningen' een bedrag van € 160.000 ontvangen. | - | 160 |
Overig | - | - |
6.821 Jeugdbescherming | ||
Coalitieakkoord: In de kadernota is een winstwaarschuwing afgegeven over de kostenontwikkeling van Jeugdbescherming.. Conform het coalitieakkoord 2026-2030 is het budget van Jeugdbescherming bijgesteld. In de bijstelling is rekening gehouden met een tekort verantwoord in de jaarrekening 2025, een prijsindexatie van 4,1% en volume groei van 0,5%. | - | -148 |
Overig | - | -0 |
6.822 Jeugdreclassering | ||
Overig | - | -3 |
6.92 Coördinatie en beleid Jeugd | ||
Coalitieakkoord: Conform het coalitieakkoord 2026-2030 is het budget voor personeelskosten verhoogd teneinde ten behoeve van het versterken van de uitvoering van het kernteam. | - | -200 |
Indexering: Conform de Kadernota 2027 zijn de budgetten geactualiseerd voor prijsindex en areaal. | - | -34 |
Urentoerekening: Als gevolg van de herverdeling van de uren heeft een hogere urentoerekening plaats gevonden aan het taakveld "Coördinatie en beleid Jeugd". | - | -615 |
Overig | - | 0 |
630 Inkomensregelingen | ||
Circulaires: Via de circulaires zijn er budgetten beschikbaar gesteld voor de uitvoering van het participatiewet. | - | -40 |
Coalitieakkoord: Door gericht te investeren in SROI kan de gemeente met beperkte inzet aantoonbaar maatschappelijke en financiële opbrengsten realiseren. | - | 190 |
Coalitieakkoord: Door gericht te investeren in re-integratietrajecten kan de gemeente de uitstroom uit de bijstand vergroten en structurele uitkeringslasten beperken. | - | 570 |
Mutatie reserve: Conform de Kadernota 2027 is in 2027 budget beschikbaar gesteld voor de alleenverdienersproblematiek ten laste van reserve sociaal domein. | 54 | -54 |
Mutatie reserve: In 2027 is € 90.000 beschikbaar gesteld om de dienstverlening van sociaal raadslieden te continueren. | 90 | -90 |
Mutatie reserve : In 2026 is budget beschikbaar gesteld voor de klachtenprocedure ten laste van reserve versterking dienstverlening. | -120 | 120 |
Mutatie reserve : In de rijkscirculaires zijn er budgetten beschikbaar gesteld voor de uitvoering van het participatiewet. De lasten staan begroot op taakveld 650 Arbeidsparticipatie. | -48 | - |
Urentoerekening: Als gevolg van een herverdeling van de uren is een lagere urentoerekening aan het taakveld Inkomensregelingen. | - | 956 |
Overig | 997 | -998 |
640 WSW en beschut werk | ||
Sociale werkvoorziening: Conform de Kadernota 2027 is het budget voor beschut werk bijgesteld. | - | -91 |
Overig | - | 0 |
650 Arbeidsparticipatie | ||
Coalitieakkoord: Conform het coalitieakkoord 2026-2030 is het budget voor de re-integratietrajecten bijgesteld. | - | -330 |
Mutatie reserve: Conform de Voorjaarsnota 2025 is er tot en met 2027 budget beschikbaar gesteld voor het interventieplan kostenbeheersing Sociaal Domein 2025-2028. | -91 | 91 |
Mutatie reserve : Via de circulaires zijn er budgetten beschikbaar gesteld voor de uitvoering van het participatiewet. De baten staan begroot op taakveld 630 Inkomensregelingen. | - | 48 |
Urentoerekening: Als gevolg van een herverdeling van de uren heeft er een hogere urentoerekening plaats gevonden aan het taakveld 'Arbeidsparticipatie'. | - | -207 |
Overig | -0 | -1 |
660 Maatwerkvoorzieningen (WMO) | ||
Coalitieakkoord: In de kadernota is een winstwaarschuwing afgegeven over de kostenontwikkeling van woonvoorzieningen, regiotaxi en vervoersvoorzieningen. Conform het coalitieakkoord 2026-2030 zijn deze budgetten bijgesteld. In de bijstelling is rekening gehouden met het tekort verantwoord in de jaarrekening 2025, een prijsindexatie van 4,1% en volume groei van 0,5%. | - | -337 |
Mutatie reserve : In de voorjaarsnota 2026 is er een incidentele onttrekking geraamd ten behoeve van de inzet van 1) projectleider voor het versterken van de sociale basis en 2) projectleider voor onderzoek en ontwikkeling van een sociale kaart in 2026. De baten zijn begroot op taakveld 6.712 Begeleiding WMO. | - | -135 |
Urentoerekening: Als gevolg van een herverdeling van de uren heeft er een hogere urentoerekening plaats gevonden aan het taakveld 'Maatwerkvoorzieningen Wmo'. | - | -1.153 |
Overig | - | -1 |
PV9999 niet bekend | ||
-20 | - | |
Overig | 20 | - |
Totaal 07 Individuele voorzieningen | -17 | -6.196 |
110 Crisisbeheersing en brandweer | ||
Gemeenschappelijke regeling: Op basis van de ontwerpbegroting 2027 van de Veiligheidsregio Haaglanden is de bijdrage verhoogd. | - | -186 |
Mutatie reserve : Actualisatie Veiligheidsregio Haaglanden. | -68 | 68 |
Overig | -0 | -1 |
120 Openbare orde en veiligheid | ||
Integraal veiligheidsplan: Afname in de kosten naar aanleiding van het integraal veiligheidsplan. | - | 34 |
Urentoerekening: Als gevolg van een herverdeling van de uren is een lagere urentoerekening aan het taakveld Veiligheid en duurzaamheid. De herverdeling van de toegerekende uren hebben per saldo geen effect op het begrotingssaldo. | - | 290 |
Overig | - | -87 |
720 Riolering | ||
Baten rioolrechten: De rioolheffing is een bestemmingsheffing die functioneert als een gesloten systeem, gebaseerd op de wettelijke eis van kostendekkendheid. Dit principe houdt in dat de verwachte opbrengsten (baten) nooit hoger mogen zijn dan de begrote kosten (lasten) op basis van de vastgestelde uitgangspunten in het GRP. Als gevolg van de hogere lasten bij riolering stijgen de baten. | 904 | - |
Inspecties en onderhoud: Inspecties en onderhoud: Extra inspecties dienen uitgevoerd te worden bij vrijverval riolering. Bijstelling van het budget is noodzakelijk om risico’s in de openbare ruimte, zoals verzakkingen en lekkages en overstorten van afvalwater, te voorkomen. | - | -150 |
Kapitaallasten: Kapitaallasten: De hogere kapitaallasten worden veroorzaakt door de geactualiseerde staat van activa en investeringsplanning en de gewijzigde omslagrente. Voor een overzicht van de investeringsplanning wordt verwezen naar bijlage 1 bij deze begroting. | - | -953 |
Urentoerekening: Urentoerekening: Als gevolg van een herverdeling van de uren is er een hogere toerekening aan het taakveld. | - | -65 |
Overig | 370 | 9 |
730 Afval | ||
Baten reinigingsheffing : De afvalstoffenheffing is een bestemmingsheffing die functioneert als een gesloten systeem, gebaseerd op de wettelijke eis van kostendekkendheid. Dit principe houdt in dat de verwachte opbrengsten (baten) nooit hoger mogen zijn dan de begrote kosten (lasten) voor het inzamelen en verwerken van het huishoudelijk afval. Als gevolg van de hogere lasten bij afval stijgen de baten. | 770 | - |
Deelnemersbijdrage Avalex: De deelnemersbijdrage aan Avalex stijgt in 2027 in totaal met 9,6%. Deze stijging zit hem vooral in de gestegen (belastingen op) de verwerkingskosten. De kostenstijging voor de inzameling is circa 5,5%. Dit percentage is inclusief areaaluitbreiding en extra dienst mobiele milieustraat. De kostenstijging voor de verwerkingskosten is ruim 26%. Hierin zit onder meer de extra CO2-heffing minder inkomsten PMD (en textiel) en minder inkomsten van betaalde stromen milieustraat. | - | -764 |
Stijging inkomsten HVC: De inkomsten uit de jaarlijkse garantstellingsprovisie (1% vergoeding) stijgen als gevolg van een gewijzigde deelnemerspercentage. De garantstellingsprovisie van HVC aan Avalex wordt, buiten de begroting van Avalex om rechtstreeks uitgekeerd aan de deelnemende Avalex-gemeenten. | 14 | - |
Overig | 863 | -0 |
740 Milieubeheer | ||
Bijdrage GR Omgevingsdienst Haaglanden : De bijdrage is aangepast op de begroting 2027 van de gemeenschappelijke regeling. | - | -26 |
Eenmalig budget energietransitieplan: In 2026 is incidenteel een budget voor de uitwerking van het energietransitieplan. | - | 400 |
Inkomensoverdrachten rijk: In 2026 een rijksbijdrage van de Specifieke Uitkering (CDoke) ingezet. Deze bijdrage is vervallen en is nu onderdeel van de algemene uitkering. | -1.075 | - |
Inzet klimaat en energieregeling: In 2027 wordt de inzet voor de uitvoering geraamd op de bijdrage die middels de algemene uitkering wordt ontvangen. In voorgaande jaren was er een lagere inzet geraamd omdat dat nog gebaseerd was op oude specifieke spuk regeling (CDoke). | - | -480 |
Reserve onttrekking: In 2026 is incidenteel € 400.000 onttrokken voor het uitvoeringsprogramma energietransitieplan en € 500.000 voor de uitwerking lokale aanpak isolatie (totaal € 900.000). In 2027 zijn alleen de uitgaven en de onttrekking van voor de lokale aanpak isolatie conform planning opgenomen (€ 500.000). | -400 | - |
Waterkwaliteit: Voor de verbetering van de waterkwaliteit is in het coalitieakkoord € 120.000 extra opgenomen. | - | -120 |
urentoerekening: In 2027 wordt er minder aan personeelsinzet geraamd. | - | 160 |
Overig | 4 | 9 |
Totaal 08 Veiligheid en duurzaamheid | 1.382 | -1.862 |
012 Bestuur | ||
Jubileum gemeente: Wegens het 25 jarige bestaan van de gemeente is er voor 2026 en 2027 respectievelijk €50.000 en €100.000 budget vrijgemaakt. Dit wordt gedekt door een onttrekking uit de algemene reserve. | 50 | -50 |
Salarislasten: De toename van lasten ten opzichte van 2026 wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere | - | -130 |
Urentoerekening: Als gevolg van een herverdeling van de uren een hogere urentoerekening aan het taakveld | - | -115 |
Overig | - | -1 |
020 Burgerzaken | ||
Coalitieakkoord: Conform het coalitieakkoord 2026-2030 is het budget voor onderzoek burgerpanels met c% 50.000 verhoogd voor 2027. Dit wordt gedekt door een onttrekking uit de algemene reserve. | 50 | - |
Coalitieakkoord : Conform het coalitieakkoord 2026-2030 is het budget voor onderzoek burgerpanels eenmalig verhoogd met € 50.000 voor 2027. Dit wordt gedekt door een onttrekking uit de algemene reserve. | - | -50 |
Resultaatbestemming: In 2026 is eenmalig budget beschikbaar gesteld voor de Wet Open Overheid. | - | 285 |
Urentoerekening: Als gevolg van een herverdeling van de uren een lagere urentoerekening aan het taakveld | - | 80 |
Overig | - | 1 |
Totaal 09 Bestuur en dienstverlening | 100 | 20 |
040 Overhead | ||
Coalitieakkoord: De extra kosten voor doorontwikkeling van ICT drukken op het taakveld overhead. | - | -650 |
Mutatie reserve: Het bedrag aan reservebijdragen op kosten voor overhead is in 2027 lager dan in 2026. De hogere reservebijdragen in 2026 bedroegen de nieuwe HR-applicatie. | -1.119 | - |
Mutatie reserve : De lagere afschrijvingslasten worden veroorzaakt door de geactualiseerde staat van activa en investeringsplanning. De afschrijvingslasten worden gedekt uit een bestemmingsreserve. Voor een overzicht van de investeringsplanning wordt verwezen naar bijlage 1 bij de begroting. | -670 | 670 |
Personeelslasten: De begrote personeelslasten op het onderdeel overhead nemen in 2027 toe ten opzichte van de bijgestelde begroting 2026. | - | -323 |
Overig | 0 | 118 |
050 Treasury | ||
Financiering: De rentelasten in de begroting 2027 en de doorberekening ervan aan de taakvelden in de exploitatie zijn aangepast aan de geactualiseerde investeringsplanning. | -1.848 | 1.339 |
Overig | 225 | -43 |
061 OZB Woningen | ||
OZB woningen: De toename van de begrote opbrengsten OZB op woningen is als volgt opgebouwd: | 2.708 | - |
Uitvoering OZB: De begrote urentoerekening voor de uitvoering van heffing en invordering OZB is aangepast aan de verwachte besteding door eigen en ingehuurd personeel. | - | -130 |
Overig | 0 | 0 |
062 OZB Niet woningen | ||
OZB niet woningen eigendom en gebruik: De toename van de begrote opbrengsten OZB op woningen is als volgt opgebouwd: | 2.791 | - |
Uitvoering OZB: De begrote urentoerekening voor de uitvoering van heffing en invordering OZB is aangepast aan de verwachte besteding door eigen en ingehuurd personeel. | - | -93 |
Overig | 0 | 0 |
063 Parkeerbelasting | ||
Overig | - | -1 |
064 Belasting overig | ||
Belastingen overig: Lagere lasten en baten (reservebijdrage) ten opzichte van 2026 waarin incidenteel middelen zijn vrijgemaakt voor de aanschaf van een nieuwe belastingenapplicatie. | -270 | 270 |
Overig | - | -7 |
070 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds | ||
Baten algemene uitkering: De inkomsten algemene uitkering nemen jaarlijks toe als gevolg van compensatie voor inflatie, groei van de gemeente en de overdracht van taken door het Rijk. Meer toelichting hierop is opgenomen bij punt 4 Algemene uitkering als onderdeel van het programma Algemene dekkingsmiddelen. | 4.911 | - |
Overig | -395 | -15 |
080 Overige baten en lasten | ||
CAO stelpost: De huidige CAO voor gemeenten loopt tot en met het eerste kwartaal van 2027. Voor de overige drie kwartalen is door middel van een stelpost begrotingsruimte beschikbaar om de gevolgen van een nieuwe CAO financieel op te vangen. | - | -1.697 |
Reservemutaties: Op dit taakveld hebben bij de Voorjaarsnota 2026 een aantal incidentele reservemutaties plaatsgevonden. Onder andere de resultaatbestemming jaarrekening 2025. Van hieruit zijn deze weer doorgestort aan de taakvelden in de exploitatie. In de programmabegroting 2027 zijn deze niet opgenomen, zowel aan de baten- als aan de lastenkant. | - | 12.509 |
Reservemutaties: Op dit taakveld hebben incidenteel, bij de Voorjaarsnota 2026 een aantal inkomende reservemutaties, onder andere de resultaatbestemming jaarrekening 2025, plaatsgevonden die hieruit ook weer zijn doorgestort aan de taakvelden in de exploitatie. In de programmabegroting 2027 zijn deze niet opgenomen, zowel aan de baten- als aan de lastenkant. | -12.509 | - |
Overig | 186 | -378 |
090 Vennootschapsbelasting | ||
Vennootschapsbelasting: De verwachte Vpb-last is afhankelijk van de resultaten uit de grondexploitaties en wijkt jaarlijks af. Omdat deze uit het vermogen wordt gedekt, is de afwijking aan zowel de batenkant als de lastenkant zichtbaar. | -518 | 518 |
Overig | -0 | 0 |
Totaal 10 Algemene dekkingsmiddelen | -6.507 | 12.088 |
Overzicht van de geraamde incidentele baten en lasten per programma
Omschrijving (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | Toelichting |
|---|---|---|---|---|---|
Incidentele baten | |||||
Programma 1 Ruimte en wonen | |||||
Winstuitname grondexploitatie | 1.675 | 666 | 2.841 | - | Betreft de tussentijdse verwachte winsuitname van de grondexploitaties. Winsten en verliezen zijn eenmalig van aard en worden derhalve opgenomen als incidenteel voordeel. |
Co akkoord: Plankosten huisvesting statushouders | 400 | ||||
Totaal Programma 1 Ruimte en wonen | 2.075 | 666 | 2.841 | - | |
Programma 2 Economie en glastuinbouw | |||||
Winstuitname grondexploitaties | 2.324 | Betreft de tussentijdse verwachte winsuitname van de grondexploitaties. Winsten en verliezen zijn eenmalig van aard en worden derhalve opgenomen als incidenteel voordeel. | |||
Totaal programma 2 Economie en glastuinbouw | 2.324 | - | - | - | |
Programma 3 Mobiliteit | |||||
Totaal programma 3 Mobiliteit | - | - | - | - | |
Programma 4 Groen en recreatie | |||||
Totaal programma 4 Groen en recreatie | - | - | - | - | |
Programma 5 Onderwijs | |||||
Totaal programma 5 Onderwijs | - | - | - | - | |
Programma 6 Collectieve voorzieningen | |||||
Totaal programma 6 Collectieve voorzieningen | - | - | - | - | |
Programma 7 Individuele voorzieningen | |||||
Aanpak nieuw interventieplan Sociaal Domein | 273 | - | - | Vanuit het interventieplan Sociaal Domein zijn nieuwe kostenbeheersingmaatregelen getroffen, de incidentele kosten worden gedekt vanuit de bestemmingsreserve Sociaal Domein. | |
Uitstel nieuwe abonnementstarieven WMO | 314 | ||||
Totaal programma 7 Individuele voorzieningen | 587 | - | - | - | |
Programma 8 Veiligheid en duurzaamheid | |||||
Aanpak nieuw interventieplan Sociaal Domein | 87 | Vanuit het interventieplan Sociaal Domein zijn nieuwe kostenbeheersingmaatregelen getroffen, de incidentele kosten worden gedekt vanuit de bestemmingsreserve Sociaal Domein. | |||
Uitvoeringsprogramma energietransitieplan | 1.555 | Uitvoeringsprogramma energietransitieplan | |||
Totaal programma 8 Veiligheid en duurzaamheid | 1.642 | - | - | - | |
Programma 9 Bestuur en dienstverlening | |||||
Totaal programma 9 Bestuur en dienstverlening | - | - | - | - | |
Programma 10 Algemene dekkingsmiddelen | |||||
Vennootschapsbelasting | 69 | 182 | 182 | 182 | Voor de verwachte afdracht vennootschapsbelasting i.v.m. ondernemersactiviteit op de grondexploitaties wordt het budget onttrokken aan de algemene reserve. |
Totaal programma 10 Algemene dekkingsmiddelen | 69 | 182 | 182 | 182 | |
Totaal Incidentele baten | 6.698 | 848 | 3.023 | 182 | |
Incidentele lasten | |||||
Programma 1 Ruimte en wonen | |||||
Totaal programma 1 Ruimte en wonen | - | - | - | - | |
Programma 2 Economie en glastuinbouw | |||||
Totaal programma 2 Economie en glastuinbouw | - | - | - | - | |
Programma 3 Mobiliteit | |||||
Totaal programma 3 Mobiliteit | - | - | - | - | |
Programma 4 Groen en recreatie | |||||
Totaal programma 4 Groen en recreatie | - | - | - | - | |
Programma 5 Onderwijs | |||||
Totaal programma 5 Onderwijs | - | - | - | - | |
Programma 6 Collectieve voorzieningen | |||||
Totaal programma 6 Collectieve voorzieningen | - | - | - | - | |
Programma 7 Individuele voorzieningen | |||||
Bijramen Jeugd | 344 | ||||
Totaal programma 7 Individuele voorzieningen | 344 | - | - | - | |
Programma 8 Veiligheid en duurzaamheid | |||||
Uitvoeringsprogramma energietransitieplan | 1.555 | Uitvoeringsprogramma energietransitieplan | |||
Totaal programma 8 Veiligheid en duurzaamheid | 1.555 | - | - | - | |
Programma 9 Bestuur en dienstverlening | - | - | - | ||
Totaal programma 9 Bestuur en dienstverlening | - | - | - | - | |
Programma 10 Algemene dekkingsmiddelen | |||||
Vennootschapsbelasting | 69 | 182 | 182 | 182 | Voor de verwachte afdracht vennootschapsbelasting i.v.m. ondernemersactiviteit op de grondexploitaties wordt het budget onttrokken aan de algemene reserve. |
Aanpak nieuw interventieplan Sociaal Domein | 273 | Vanuit het interventieplan Sociaal Domein zijn nieuwe kostenbeheersingmaatregelen getroffen, de incidentele kosten worden gedekt vanuit de bestemmingsreserve Sociaal Domein. | |||
Aanpak nieuw interventieplan Sociaal Domein | 87 | Vanuit het interventieplan Sociaal Domein zijn nieuwe kostenbeheersingmaatregelen getroffen, de incidentele kosten worden gedekt vanuit de bestemmingsreserve Sociaal Domein. | |||
Co akkoord: Plankosten huisvesting statushouders | 400 | ||||
Totaal programma 10 Algemene dekkingsmiddelen | 829 | 182 | 182 | 182 | |
Totaal Incidentele lasten | 2.728 | 182 | 182 | 182 |
Op basis van de huidige begroting, kadernota, tussentijdse ontwikkelingen en de plannen voor de komende jaren, is de verwachting dat het begrotingssaldo 2027 eindigt met een structureel afgerond resultaat van € 3,5 miljoen voordelig. Het structureel en reëel begrotingsevenwicht wordt berekend door de totale lasten en de baten te verminderen met de incidentele lasten en baten. Het saldo dat over blijft moet op termijn positief zijn (de structurele baten zijn dan groter dan de structurele lasten). Hiermee voldoet de gemeente aan de vereisten van de toezichthouder.
Omschrijving (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | Programma |
|---|---|---|---|---|---|
Totaal resultaat | 4.443 | -2.756 | -2.871 | -8.417 | 10 |
Saldo incidentele baten en lasten | -3.970 | -666 | -2.841 | 0 | |
Resultaat gecorrigeerd voor incidentele baten en lasten | 473 | -3.422 | -5.712 | -8.417 |
Tabel structurele onttrekkingen en stortingen reserves
Omschrijving (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | Programma |
|---|---|---|---|---|---|
Structurele onttrekking ter dekking van de kapitaallasten | 4.857 | 4.043 | 4.026 | 3.966 | 1,3,4,5,6 en 10 |
Totaal | 4.857 | 4.043 | 4.026 | 3.966 |
