Het programma Individuele voorzieningen bestaat uit de volgende acht onderdelen:

  1. Inkomensregelingen;

  2. Begeleide participatie;

  3. Arbeidsparticipatie;

  4. Schuldhulpverlening;

  5. Maatwerkvoorzieningen en maatwerkdienstverlening 18+ (Wmo);

  6. Geëscaleerde zorg 18+ (beschermd wonen, beschermd thuis en maatschappelijke opvang);

  7. Maatwerkdienstverlening 18- (jeugdhulp);

  8. Geëscaleerde zorg 18- (jeugdhulp).

Met de activiteiten in dit programma ondersteunen we inwoners wanneer de uitdagingen in het dagelijks leven meer van hen vragen dan zij zelf of met hulp van hun omgeving aankunnen. We werken aan een sociaal domein waarin passende ondersteuning toegankelijk, betaalbaar en toekomstbestendig blijft. We zetten het Interventieplan kostenbeheersing en innovatie Sociaal Domein voort en breiden dit uit met een Versterkingsagenda Sociaal Domein. Daarbij is realistisch begroten het uitgangspunt. De financiële uitwerking hiervan wordt opgenomen in de begroting 2028.

De gemeente Pijnacker-Nootdorp ondersteunt inwoners die (tijdelijk) niet zelfstandig in hun inkomen kunnen voorzien. Ondanks het relatief lage aantal bijstandsuitkeringen ten opzichte van het landelijke gemiddelde, neemt het aantal uitkeringen in Pijnacker-Nootdorp toe. Dit hangt onder meer samen met de groei van de gemeente, de uitbreiding van het aantal sociale huurwoningen en de huisvesting van statushouders.

We verwachten dat het beroep op inkomensondersteuning de komende jaren verder toeneemt. Deze ontwikkeling vergroot de druk op de BUIG-middelen, het budget dat gemeenten van het Rijk ontvangen voor de bekostiging van onder andere de bijstandsuitkeringen. Het budget wordt vooraf vastgesteld en gedurende het jaar bijgesteld op basis van actuele ontwikkelingen. Wanneer het rijksbudget onvoldoende meegroeit met de ontwikkeling van de uitkeringslasten, blijft het risico bestaan dat de beschikbare middelen niet toereikend zijn om deze lasten volledig te dekken.

Participatiewet in Balans

In 2027 geven we verder uitvoering aan de Participatiewet in Balans. Daarbij stellen we de inwoner centraal, bieden we meer ruimte voor maatwerk en versterken we de ondersteuning gericht op werk, bestaanszekerheid en maatschappelijke participatie. We passen onze werkprocessen hierop aan en versterken de professionele afwegingsruimte van medewerkers, zodat ondersteuning beter aansluit bij de persoonlijke situatie van inwoners. Zo bouwen we verder aan een dienstverlening die uitgaat van vertrouwen, de menselijke maat en duurzame participatie. Daarmee versterken we de bestaanszekerheid van inwoners en stimuleren we, waar mogelijk, deelname aan werk en de samenleving.

Minimabeleid

In 2027 zetten we het minimabeleid voort en versterken we de bestaanszekerheid van inwoners met een laag inkomen. We zorgen ervoor dat minimaregelingen toegankelijk en vindbaar blijven en stimuleren het gebruik ervan. Kinderen uit minimahuishoudens kunnen gebruikmaken van het Kindpakket van Stichting Leergeld en deelnemen aan sport- en cultuuractiviteiten via het Jeugdfonds Sport & Cultuur. Ook volwassenen kunnen gebruikmaken van het Volwassenenfonds Sport & Cultuur. Daarnaast blijft de gemeentepolis beschikbaar als belangrijke minimaregeling.

Alleenverdienersproblematiek

In 2027 gaan we verder met het uitkeren van de tegemoetkoming alleenverdienersproblematiek. Door een samenloop van regels over belasting, uitkeringen en toeslagen loopt een groep alleenverdienershuishoudens toeslagen mis. Gemeenten zijn tot en met 2027 verantwoordelijk voor het compenseren van deze huishoudens. De Rijksoverheid heeft het compensatiebedrag nog niet vastgesteld, maar naar verwachting gaat het om ongeveer € 1.100 per huishouden voor ongeveer 16 huishoudens. Dit is gebaseerd op de realisatie in 2026. Vanaf 2028 wordt de alleenverdienersproblematiek opgelost via de inkomstenbelasting.

De gemeente ondersteunt inwoners met een arbeidsbeperking om, waar mogelijk, duurzaam aan het werk te gaan en te blijven. Voor inwoners die uitsluitend onder beschutte omstandigheden kunnen werken, blijft de gemeente voorzien in voldoende beschutte werkplekken en voldoet zij aan haar wettelijke taakstelling.

Wet banenafspraken en basisbanen

In 2027 geven we uitvoering aan de herziening van de Wet banenafspraak en onderzoeken we, conform het Interventieplan kostenbeheersing en innovatie Sociaal Domein, de inzet van loonkostensubsidie voor een bredere doelgroep. Daarnaast geven we uitvoering aan de Wet van school naar duurzaam werk en versterken we de overgang van onderwijs naar arbeid voor jongeren met een ondersteuningsbehoefte. Hiermee versterken we de verbinding tussen onderwijs, arbeidsmarkt en werkgevers, zodat jongeren met een ondersteuningsbehoefte eerder duurzaam aan het werk kunnen. Ook verkennen we de inzet van basisbanen voor inwoners met een bijstandsuitkering, gericht op werkzaamheden binnen het sociaal domein. Zo blijven we inzetten op een inclusieve arbeidsmarkt waarin ook inwoners met een arbeidsbeperking duurzaam kunnen deelnemen.

Nieuwkomers

De gemeente biedt opvang en ondersteuning aan nieuwkomers en zorgt voor een goede aansluiting op onderwijs, werk, zorg en participatie. De Richtlijn Tijdelijke Bescherming voor Oekraïense ontheemden blijft naar verwachting van kracht tot maart 2028. De gemeente blijft daarom zorgen voor passende opvang en ondersteuning en bereidt zich voor op toekomstige landelijke wijzigingen.

Pijnacker-Nootdorp kent een hoge arbeidsparticipatie en veel inwoners werken buiten de gemeente. Daarom blijft een goed functionerende regionale arbeidsmarkt van groot belang voor inwoners en werkgevers. We versterken de samenwerking met werkgevers, zodat inwoners sneller kunnen doorstromen naar duurzaam werk en werkgevers worden ondersteund bij hun inzet van en voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Regionaal werkcentrum

In 2027 werken we verder aan de doorontwikkeling van het Regionaal Werkcentrum als herkenbare regionale toegang voor inwoners en werkgevers met vragen over werk, ontwikkeling en personeel. We versterken daarbij de lokale dienstverlening aan inwoners en werkgevers, terwijl we regionale samenwerking benutten waar deze meerwaarde biedt. Daarnaast bereiden we ons voor op de implementatie van de gewijzigde Wet structuur uitvoeringsorganisatie werk en inkomen (Wet SUWI). Zo verbeteren we de dienstverlening aan inwoners en werkgevers en dragen we bij aan een inclusieve en toekomstbestendige arbeidsmarkt. Daarbij bereiden we ons voor op een meer gezamenlijke dienstverlening van gemeenten, UWV en partners, waarbij digitale gegevensuitwisseling en matching op basis van vaardigheden (skills) de dienstverlening aan inwoners en werkgevers verder versterken.

Re-integratie en participatie

In 2027 geven we verder uitvoering aan het meerjarenprogramma Werken, werken aan en meedoen. We ondersteunen inwoners met passende re-integratievoorzieningen en begeleiden hen naar duurzaam werk of, wanneer dat nog niet mogelijk is, naar maatschappelijke participatie. Daarbij werken we samen met werkgevers en partners binnen de arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal en sluiten we aan bij de mogelijkheden en ondersteuningsbehoefte van de inwoner. Hiermee vergroten we de kansen op duurzame arbeidsparticipatie en ondersteunen we inwoners om zo zelfstandig mogelijk mee te doen in de samenleving. Waar directe uitstroom naar werk nog niet mogelijk is, investeren we in het ontwikkelen van vaardigheden, werknemersvaardigheden en maatschappelijke participatie als opstap naar duurzame arbeid.

Inburgering

De gemeente ondersteunt statushouders bij hun inburgering, zodat zij zo snel mogelijk kunnen deelnemen aan de samenleving. De begeleiding richt zich op taal, participatie, opleiding en werk en wordt uitgevoerd in samenwerking met SWOP en Bibliotheek Oostland.

Een belangrijke ontwikkeling binnen de inburgering is dat de gemeente de Z-route vanaf september 2026 in eigen beheer uitvoert. De Z-route is bedoeld voor inburgeraars met een lage leerbaarheid, voor wie de andere leerroutes niet passend zijn. De route is praktisch ingericht en richt zich op het leren van de Nederlandse taal, het ontwikkelen van praktische vaardigheden en het vergroten van de zelfredzaamheid en participatie. In 2027 zetten we deze werkwijze voort, waardoor taalontwikkeling, participatie en arbeidsinschakeling vanaf de start van het inburgeringstraject integraal worden aangeboden.

We geven uitvoering aan het Beleidsplan Schuldhulpverlening 2025-2029. De gemeente ondersteunt inwoners met (dreigende) schulden en zet in op het voorkomen van problematische schulden. We bieden laagdrempelige, integrale ondersteuning en maatwerk voor inwoners met geldzorgen. De vroegsignalering voeren we in eigen beheer uit. Hierdoor kunnen we inwoners met betalingsachterstanden actief en op verschillende manieren benaderen, bijvoorbeeld telefonisch, via WhatsApp of met een huisbezoek. Zo maken we onze hulp beter zichtbaar en toegankelijk en bereiken we inwoners die niet altijd zelf om hulp vragen. De aanpak heeft de afgelopen jaren geleid tot een groter bereik, waardoor we eerder passende ondersteuning kunnen bieden en kunnen voorkomen dat financiële problemen verder oplopen. Daarnaast besteden we extra aandacht aan het voorkomen en oplossen van schulden bij jongeren.

Hersteloperatie Kinderopvangtoeslagenaffaire

De gemeente blijft gedupeerden van de kinderopvangtoeslagenaffaire ondersteunen. Gedupeerden kunnen zich tot 1 september 2027 melden voor brede ondersteuning. In 2027 ligt de nadruk op een zorgvuldige afronding van de hersteloperatie, de overdracht naar reguliere ondersteuning waar nodig en het borgen van de geleerde lessen. Daarnaast verkennen we hoe de dienstverlening van het Steunpunt Gedupeerden duurzaam kan worden geïntegreerd in de reguliere ondersteuning.

Het gebruik van Wmo-maatwerkvoorzieningen in Pijnacker-Nootdorp ligt onder het landelijke gemiddelde. Tegelijkertijd neemt de vraag naar ondersteuning toe als gevolg van de vergrijzing. Daarmee blijft het belangrijk om de Wmo toegankelijk, betaalbaar en toekomstbestendig te houden.

In 2027 zetten we de maatregelen uit het Interventieplan kostenbeheersing en innovatie Sociaal Domein voort. We bieden passende ondersteuning aan inwoners die dat nodig hebben en versterken tegelijkertijd de sociale basis. We stimuleren eigen regie en zetten in op informele netwerken, mantelzorg en vrijwilligerswerk. Daarmee ondersteunen we inwoners om zo lang mogelijk zelfstandig thuis te wonen en voorkomen we waar mogelijk een beroep op zwaardere maatwerkvoorzieningen.

We geven uitvoering aan de aanpak Krachtig Ouder Worden, werken de pilot met scootmobielpools verder uit en versterken het Algemeen Maatschappelijk Werk via het Kernteam 0-100. Daarnaast evalueren we de regionale samenwerking binnen de Wmo, verkennen we een wijkgerichte uitvoering van huishoudelijke hulp in eigen beheer en onderzoeken we de inzet van basisbanen binnen het sociaal domein. Ook bereiden we ons voor op de landelijke hervorming van de Wmo, waaronder de invoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage, het voorgenomen schrappen van huishoudelijke hulp uit de Wmo en de nieuwe financieringssystematiek voor een deel van de Wmo. Deze ontwikkelingen hebben gevolgen voor de uitvoering en bekostiging van de Wmo.

De gemeente blijft voor maatschappelijke opvang en beschermd wonen samenwerken binnen de DWO-regio, waarbij centrumgemeente Delft verantwoordelijk is voor de uitvoering. Hiermee borgen we een stabiele en kwalitatief goede uitvoering en beperken we financiële risico's.

Conform het coalitieakkoord zetten we in 2027 de beweging voort van beschermd wonen naar beschermd thuis. We versterken de ambulante ondersteuning en de samenwerking tussen lokale en regionale partners, zodat inwoners zoveel mogelijk zelfstandig en in hun eigen leefomgeving kunnen wonen. Daarnaast werken we samen met onze regionale partners aan een toekomstbestendig aanbod van maatschappelijke opvang en beschermd wonen, met voldoende passende huisvesting en een goede doorstroom naar zelfstandig wonen. Zo werken we aan een toegankelijke, passende en toekomstbestendige ondersteuning voor inwoners die tijdelijk of langdurig niet zelfstandig kunnen wonen.

Het aandeel jongeren dat gebruikmaakt van jeugdhulp is de afgelopen periode licht afgenomen. Tegelijkertijd staan de uitgaven aan jeugdhulp onder druk. Het beheersen van deze kosten blijft daarom een belangrijke opgave. De maatregelen uit het Interventieplan kostenbeheersing en innovatie Sociaal Domein hebben zowel een lokaal als regionaal karakter en zijn gericht op het beheersbaar houden van de uitgaven, zonder afbreuk te doen aan de kwaliteit en toegankelijkheid van de ondersteuning.

Kostenbeheersing en inkoop jeugdhulp

Conform het coalitieakkoord blijven we investeren in toegankelijke, kwalitatief goede en betaalbare jeugdhulp. In 2027 zetten we de maatregelen voort om de groei van de jeugdhulpvraag en de daarmee samenhangende kosten te beheersen. Daarbij versterken we de lokale toegang tot jeugdhulp, stimuleren we normaliseren en zetten we waar mogelijk in op lichte, collectieve vormen van ondersteuning. Specialistische jeugdhulp blijft beschikbaar voor jeugdigen die deze het hardst nodig hebben.

Daarnaast werken we samen met de gemeenten in Haaglanden aan de verdere uitwerking van de regionale inkoop van jeugdhulp. Hiermee bereiden we ons voor op nieuwe contracten vanaf 2028, waarbij kwaliteit, toegankelijkheid, doelmatige inzet van middelen en continuïteit van ondersteuning voor jeugdigen en gezinnen centraal staan.

Regiovisie en regiovisiemonitor

De kaders voor de inhoudelijke samenwerking komen voort uit de Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2021–2026. Jaarlijks wordt de raad geïnformeerd over de voortgang op de gezamenlijke ambities. Op dit moment wordt er gewerkt aan de evaluatie van de Regiovisie en de voorbereidingen op de geactualiseerde regiovisie voor 2027 e.v. De geactualiseerde regiovisie ligt naar verwachting in Q1 van 2028 ter besluitvorming voor bij de 9 gemeenteraden in Haaglanden.

Het aantal jongeren dat te maken heeft met jeugdbescherming en jeugdreclassering blijft in Pijnacker-Nootdorp relatief beperkt en de ontwikkelingen zijn de afgelopen jaren stabiel. Tegelijkertijd blijven de beperkte beschikbaarheid van specialistische jeugdhulp en de wachtlijsten binnen de jeugdbescherming een belangrijk aandachtspunt.

Daarom werken we in Haaglanden samen aan een betere toegang tot complexe zorg, zodat jeugdigen tijdig passende ondersteuning ontvangen. Binnen de Experttafel Complexe Zorg zetten we in op een betere afstemming van het zorgaanbod en voorkomen we dat jeugdigen tussen wal en schip vallen. Daarnaast werken we verder aan het toekomstscenario kind- en gezinsbescherming, waarbij een gezinsgerichte, transparante en samenhangende aanpak centraal staat.

Doelstelling

Iedereen kan naar vermogen meedoen.

Wat willen we bereiken

1. Inwoners houden zoveel mogelijk regie over hun eigen leven.

2. Toegankelijke, mensgerichte en doelmatige individuele ondersteuning.

3. Meer inwoners doen mee via werk en participatie.

4. Een financieel en houdbaar sociaal domein.

Wat gaan we daarvoor doen

1. Het bieden van passende ondersteuning voor inwoners die dat nodig hebben.

2. Meer in eigen beheer waar dat meerwaarde biedt.

3. Actieve begeleiding naar werk versterken.

4. Verbinden van integratie, participatie en inburgering.

5. Maatregelen continueren om de kosten te beheersen en de kwaliteit te borgen.