Onderhoud kapitaalgoederen
In deze paragraaf is de uitvoeringsplanning van de diverse voorzieningen in beeld gebracht. Hoewel de kosten ook al in de beheerplannen zijn aangegeven, is niet in elk beheerplan een programma van uitvoering opgenomen. Ook wanneer er wel een uitvoeringsprogramma is, wordt dit soms door de actualiteit ingehaald. In deze paragraaf wordt daarom per voorziening en per beheercategorie, op basis van de laatste inzichten, aangegeven wat het geactualiseerde uitvoeringsprogramma voor 2027 is. Ook is de geactualiseerde uitvoeringsplanning voor de periode 2028 – 2030 globaal in beeld gebracht.
Regulier (klein) onderhoud
Het reguliere onderhoud is het jaarlijkse programma voor klein preventief onderhoud en voor het verhelpen van meldingen en het herstel van kleine schades. De onderhoudskosten zijn jaarlijks vrijwel constant. In de exploitatiebegroting zijn reguliere budgetten opgenomen, die jaarlijks worden bijgesteld op basis van prijsindex en worden geactualiseerd op basis van toename of afname van het in stand te houden areaal. Deze budgetten zijn opgenomen in de betreffende programma’s.
Opstellen integraal beheerplan openbare ruimte en van de disciplinaire beheerplannen
Kapitaalgoederen zijn eigendommen van de gemeente die duurzaam in stand gehouden moeten worden, zoals wegen, riolering, bruggen, gebouwen en groen en bomen. Deze eigendommen worden beheerd op basis van beheerplannen. Hierin is ons areaal opgenomen, de kwaliteit en de wijze waarop we onze kapitaalgoederen in stand houden. De gemeente hanteert voor alle beheerplannen dat het beheer “doelmatig en duurzaam” wordt uitgevoerd op het kwaliteitsniveau “basis”. Beheerplannen worden/dienen eens in de vier jaar geactualiseerd (te worden). Dit is geregeld in artikel 20 van de Verordening financieel beleid, beheer en organisatie Pijnacker-Nootdorp 2024. Voor alle beheerplannen worden de uitgangspunten van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) aangehouden
Integraal beheerplan openbare ruimte (IBOR)
Momenteel is het beheer versnipperd georganiseerd; er wordt gewerkt met aparte beheerplannen (met verschillende looptijden) per discipline. Dit is de reden waarom we een integraal beheerplan opstellen. Met een integraal beheerplan openbare ruimte (IBOR) wordt het mogelijk om strategisch te sturen op het totaal aan opgaven in de openbare ruimte. Een IBOR kijkt naar de samenhang in de opgaven van de verschillende disciplines zoals wegen, groen, spelen, water en civiele kunstwerken. Het plan brengt de verschillende beheerdisciplines samen in één strategische aanpak, zodat investeringen en werkzaamheden beter op elkaar worden afgestemd. Het IBOR is daarmee een sturingsinstrument waarmee beleidsdoelen en ambities voor de leefomgeving kunnen worden vertaald naar concrete kwaliteitsniveaus, prestaties en budgetten. Het maakt zichtbaar welke keuzes mogelijk zijn en welke gevolgen deze hebben voor de openbare ruimte en de gemeentelijke financiën.
We willen een afweging maken over de prioriteiten in de komende bestuursperiode, zowel in kwaliteitsniveau en de benodigde financiële middelen, als het moment waarop dit aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. In 2026 en in 2027 werken we aan het opstellen van het IBOR, daarnaast is door de rekenkamer een onderzoek ingesteld naar de beheerplannen, dit levert wellicht inzichten op die meegenomen kunnen worden in het IBOR. Om dit proces zorgvuldig te kunnen doorlopen verlengt het college de lopende beheerplannen. Het beheer en onderhoud wordt voortgezet conform de huidige beheerplannen en binnen de beschikbare budgetten en met dezelfde beeldkwaliteit. Hiermee blijft de continuïteit van het beheer geborgd, in afwachting van de besluitvorming in het 2e kwartaal 2027.
Onderdeel | Planning |
Start opstellen IBOR | Mei 2026 |
Vaststellen verlenging beheerplannen 2003-2026 / 2024-2027 | december 2026 |
Vaststellen Integraal Beheerplan Openbare Ruimte | 2e kwartaal 2027 |
Periodiek (groot) onderhoud
Het periodieke onderhoud is het jaarlijkse programma voor groot onderhoud (inclusief achterstallig onderhoud) van kapitaalgoederen dat niet levensduur verlengend is. De kosten voor het periodiek groot onderhoud kunnen jaarlijks sterk fluctueren. Daarom zijn voorzieningen ingesteld voor de uitvoering van periodieke groot onderhoud van de verschillende beheeractiviteiten. De diverse voorzieningen worden gevoed door een jaarlijkse dotatie ten laste van de begroting, zoals bepaald in de vastgestelde beheerplannen.
Nieuwe aanleg en vervanging
Hieronder wordt de nieuwe aanleg en vervanging van kapitaalgoederen verstaan. Voor aanleg, vervangingen en renovaties worden specifieke investeringen benoemd. De investeringen zijn toegelicht bij de programma’s.
Overzicht beheerplannen
Onderstaand treft u een overzicht aan van de vigerende beheerplannen, inclusief het verwachte jaar van actualisatie.
Beheerplan | Beheerperiode | Jaar van actualisatie |
|---|---|---|
Beheerplan oevers | 2022-2026 | 2027 |
Beheerplan baggeren | 2024-2027 | 2028 |
Beheerplan sportvelden | 2024-2027 | 2028 |
Beheerplan openbare verlichting | 2023-2026 | 2027 |
Beheerplan spelen | 2023-2026 | 2026 |
Beheerplan gebouwen | 2023-2026 | 2026 |
Beheerplan groen | 2023-2026 | 2026 |
Omgevingsprogramma riolering | 2022-2025 | 2025 |
Beheerplan wegen | 2022-2025 | 2026 |
Beheerplan civiele kunstwerken | 2023-2026 | 2027 |
Riolering
De uitgangspunten voor het beheer van de riolering zijn vastgelegd in het Omgevingsprogramma Riolering . In het Omgevingsprogramma wordt invulling gegeven aan de zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater. Dit ter bescherming van de volksgezondheid, het tegengaan van wateroverlast en de bescherming van het milieu. Het vGRP was onder de Wet milieubeheer een verplicht plan voor alle gemeenten. Onder de Omgevingswet is het vGRP echter niet langer verplicht. Totdat een beleidsnota voor klimaatkrachtig Pijnacker-Nootdorp (waarin ook de riolering wordt opgenomen) wordt opgesteld, is het Omgevingsprogramma Riolering van kracht. In het Omgevingsprogramma Riolering is de de visie, het beleid en de strategie hetzelfde gebleven aan het GRP. Het programma dient als onderbouwing voor de rioolheffing.
Beleidsmatig ligt de aandacht bij de samenwerking in de waterketen in Delfland (NAD). De essentie van de samenwerking is om in de regio te komen tot een bundeling van kennis en capaciteit in de planvorming en uitvoering van de beheertaken. Hierbij wordt onder andere gestreefd naar een grotere efficiëntie in het beheer van de waterketen die moet leiden tot een substantiële kostenreductie.
Het reguliere preventieve onderhoud aan de riolering gebeurt op basis van periodiek uit te voeren inspecties. Bij de Begroting 2027 is een aanvullend structureel budget ad € 150.000 aangevraagd voor inspecties en onderhoud van de vrij vervalriolering. De uitkomsten van de inspecties kunnen leiden tot aanpassingen van de toekomstige uitvoeringsplanning voor riool, waarin nog niet voorzien is bij de investeringsplanning. Ophoging van het exploitatiebudget en het beschikbaar stellen van investeringskredieten voor relinen/renovatie is noodzakelijk aangezien er naar aanleiding van de eerste risico gestuurde inspectie al diverse beschadigde rioolgedeelten zijn aangetroffen. In het kader van realistisch ramen wordt bij de begroting 2027 een nieuw structureel investeringskrediet geraamd van € 500.000 voor relinen/renovatie.
Daarnaast wordt jaarlijks uitvoering gegeven aan de reguliere bestekken voor onderhoud van hoofd- en wijkgemalen, drukriolering, vrijvervalriolering en kolken.
De vervanging van de riolering gebeurt op basis van het uitvoeringsprogramma van het beheerplan. Op basis van die planning wordt telkens een wijk of buurt integraal gerenoveerd (riolering, wegen, straatmeubilair, groen, spelen etc.).
Uitgangspunt bij integrale herinrichting is dat het proces volgens de principes van het programma ‘in verbinding’ wordt uitgevoerd. In 2027 gaan we verder met klimaatbestendig Klapwijk.
In 2027 worden een groot aantal wijkgemalen elektromechanisch gerenoveerd. Bij slechts enkele wijkgemalen betreft dit ook een bouwkundige renovatie. Daarnaast wordt het mechanische deel van de drukriolering vervangen. De afgelopen jaren is alleen de telemetrie van de drukrioleringsgemalen vervangen in verband met de overgang naar de mobiele telecommunicatiestandaard 4/5G. Deze aanpak (vervanging van de telemetrie en het mechanische deel) past binnen de geplande grootschalige elektromechanische renovatie van de drukriolering in het buitengebied in de komende jaren.
Het taakveld riolering is een kostendekkend product. Dit betekent dat alle kosten die hiermee gepaard gaan via de rioolheffing in rekening worden gebracht. Een overschot of tekort in enig jaar wordt verrekend met de egalisatievoorziening riolering. Hieronder is het verloop van deze voorziening aangegeven.
Voorziening riolerin | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
Beginstand | 5..471 | 5.166 | 5.118 | 5.070 |
Storting | 41 | 41 | 41 | 41 |
Totaal dekking | 5.512 | 5.207 | 5.159 | 5.111 |
Onttrekkingen | -346 | -89 | -89 | -89 |
Totaal onttrekking | -346 | -89 | -89 | -89 |
Eindstand | 5.166 | 5.118 | 5.070 | 5.022 |
Wegen
De uitgangspunten voor het beheer en onderhoud van wegen, straten, fietspaden, voetpaden, parkeerplaatsen en halfverharde paden zijn vastgelegd in het Beheerplan Wegen 2026-2029. Het beheerplan is gebaseerd op de weginspecties die in 2025 zijn uitgevoerd en op een geactualiseerd areaalbestand. Het wegenareaal is opgenomen conform de uitgangspunten van informatiemodel beheer openbare ruimte (IMBOR). Het areaal omvat circa 3,04 miljoen m² verharding met een vervangingswaarde van ongeveer € 162 miljoen.
Het beheer en onderhoud is gericht op het veilig, heel en voldoende comfortabel houden van de openbare verhardingen op kwaliteitsniveau Basis (B). Het reguliere klein onderhoud aan asfaltverhardingen en elementenverhardingen wordt uitgevoerd op basis van meldingen, dagelijkse signalering en inspecties. Hieronder vallen onder meer het herstellen van kleine schades, verzakkingen en oneffenheden, het onderhoud aan wegmarkeringen, bermen en halfverharde paden en het uitvoeren van kleine verkeersmaatregelen.
Planmatig groot onderhoud wordt uitgevoerd op basis van de weginspecties en het meerjarige projectenboek. Bij asfaltverhardingen gaat het bijvoorbeeld om het frezen en opnieuw aanbrengen van asfaltlagen; bij elementenverhardingen betreft het voornamelijk het grootschalig herstraten van wegvakken. De kosten van groot onderhoud worden ten laste gebracht van de voorziening Wegen.
Wanneer een weg aan het einde van zijn levensduur is, vindt rehabilitatie of reconstructie plaats. Deze werkzaamheden worden als investering uitgevoerd. Waar mogelijk worden dergelijke projecten integraal voorbereid en afgestemd met onder meer riolering, groen, straatmeubilair, spelen, kabels en leidingen en verkeersmaatregelen. Bij de inrichting wordt rekening gehouden met onder andere Duurzaam Veilig, klimaatadaptatie, vergroening, circulariteit en het STOMP-principe.
Naast het technische onderhoud wordt binnen het budget voor straatreiniging ingezet op het verwijderen van zwerfvuil, bladval en onkruid op de verharding, overeenkomstig beeldkwaliteit B.
Voorziening onderhoud wegen | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
Beginstand | 2.576 | 3.387 | 4.062 | 3.825 |
Storting | 1.375 | 1.375 | 1.375 | 1.375 |
Totaal dekking | 3.951 | 4.762 | 5.436 | 5.200 |
Ontrekkingen | -565 | -700 | -1.613 | -315 |
Totaal onttrekking | -565 | -700 | -1.613 | -315 |
Eindstand | 3.387 | 4.062 | 3.825 | 4.885 |
Openbaar groen
De uitgangspunten openbaar groen zijn vastgelegd in het Beleids- en beheerplan “Investeren in groen”. De uitvoering is vastgelegd in het Technisch beheerplan Openbaar Groen 2023-2026. Het reguliere onderhoud vindt grotendeels plaats op basis van 4-jaarlijks te actualiseren onderhoudsbestekken. Het grootste deel van het onderhoud wordt gedaan op basis van drie grote bestekken, het schoffelen, het maaien en het boomonderhoud. Daarnaast worden jaarlijks een derde van het boomareaal gecontroleerd op basis van de BVC (Boomveiligheidscontrole).
In 2026 is de beplanting ook op technische kwaliteit gecontroleerd zodat er voor de komende 4 jaar ook een plan is voor de vervanging van beplanting die gerenoveerd moet worden. Deze werkwijze zal onderdeel zijn van het nieuwe integrale beheerplan (IBOR) dat komend jaar aangeboden zal worden.
In 2026 is er ook een start gemaakt met het wegwerken van de achterstand van het vervangen van dode bomen, dit wordt in 2027 doorgezet. Uitdaging hierbij zijn de warme droge voorjaren en zomers waardoor er ondanks het watergeven van nieuwe aanplant er relatief hoge uitval is.
In 2026 stellen we een nieuw beheerplan openbaar groen op voor de periode 2026 – 2030.
Voorziening openbaar groen | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
Beginstand | 587 | 607 | 627 | 647 |
Storting | 250 | 250 | 250 | 250 |
Totaal dekking | 837 | 391 | 411 | 431 |
Ontrekking | -230 | -230 | -230 | -230 |
Totaal onttrekking | -230 | -230 | -230 | -230 |
Eindstand | 607 | 627 | 647 | 667 |
Spelen
De uitgangspunten voor het beheer van speelplaatsen zijn vastgelegd in het Speelruimteplan 2023-2026.
Het dagelijkse onderhoud bestaat uit het in stand houden van de speeltoestellen, een wettelijk vastgelegde jaarlijkse hoofdinspectie en een technische inspectie. Ook het vervangen, reinigen of aanvullen van valondergronden valt onder het dagelijks beheer. aanvullen en reinigen van valondergronden.
Het volledig herinrichten van speelplekken (investeringen) vindt plaats op basis van het beheerplan Spelen 2023-2026. Voor deze activiteiten zijn specifieke investeringen opgenomen, die zijn toegelicht in programma 4: Groen en recreatie. In 2026 starten we met het opstellen van een nieuw investeringsplan dat ingaat per 2027.
Civiele kunstwerken
De uitgangspunten voor het beheer van de civiele kunstwerken zijn vastgelegd in het Technisch Beheerplan Civiele Kunstwerken. Momenteel werken we aan een integraal beheerplan openbare ruimte (IBOR). Tot het IBOR wordt vastgesteld werken we per discipline op basis van actuele inspecties van het onze civieltechnische kunstwerken. Kleinschalig en dagelijks onderhoud is aanbesteed en wordt uitgevoerd middels een raamovereenkomst. Op basis van de inspectie uit 2026 worden hoeveelheden verwerkt in deelopdrachten voor de raamovereenkomst. Het eenmalig en grootschalig onderhoud vindt plaats vanuit het uitvoeringsprogramma en richt zich op het optimaliseren van de restlevensduur. Voor het onderhoud is hieronder aangegeven op welke wijze de stortingen en onttrekkingen in de Voorziening Civiele Kunstwerken in de komende jaren worden voorzien. De komende tien jaar moet een groot aantal civiele kunstwerken in de gemeente vervangen worden. De opgenomen investeringen zijn beschreven in programma 3: Mobiliteit.
Bestemmingsreserve civiele kunstwerken | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
Beginstand | 202 | 202 | 202 | 202 |
Storting | 500 | 500 | 500 | 500 |
Totaal dekking | 702 | 512 | 512 | 512 |
Beheerplan Civiele Kunstwerken | -500 | -500 | -500 | -500 |
Totaal onttrekking | -500 | -500 | -500 | -500 |
Eindstand | 202 | 202 | 202 | 202 |
Openbare Verlichting en Verkeersregelinstallaties (VRI’s).
De uitgangspunten voor het beheer van de openbare verlichting en verkeersregelinstallaties zijn vastgelegd in het Beheerplan Openbare Verlichting 2027-2030.
Het regulier onderhoud voor de openbare verlichting en de verkeersregelinstallaties vindt plaats na storingsmeldingen, met name meldingen van kapotte lampen, aanrijdingen en kabelstoringen. De verkeersregelautomaten worden jaarlijks geïnspecteerd.
De (vervangings)investeringen van de openbare verlichting en de verkeersregelinstallaties vindt plaats op basis van het beheerplan. Voor deze activiteiten zijn specifieke investeringen opgenomen, die zijn toegelicht in programma 3: Mobiliteit.
Water
Op het gebied van water zijn de huidige investeringsopgaven vooral gericht op oevers en beschoeiingen. Het beheerplan oevers en beschoeiingen bevat de uitgangspunten voor het beheer. In 2027 wordt de beleidsnota klimaatbestendige gemeente opgesteld. Deze zal ook een aantal investeringen op het gebied van water opleveren. Deze zullen in de begroting 2028 worden opgenomen
Baggeren
De uitgangspunten voor het beheer zijn vastgelegd in het Beheerplan Baggeren 2024-2027. Het plan beschrijft de wijze waarop het baggeren van de watergangen waarvoor de gemeente onderhoudsplichtig is wordt uitgevoerd.
Het baggeren van watergangen vindt plaats in de winterperiode op basis van baggervakken. Elk jaar wordt in overleg met het Hoogheemraadschap van Delfland bepaald welke baggervakken moeten worden gebaggerd. Om de acht jaar worden zo alle watergangen gecontroleerd op de diepte en indien nodig gebaggerd. De baggerwerkzaamheden worden door het hoogheemraadschap voor de gemeente uitgevoerd. Er is een baggerdepot aangelegd voor de komende zes jaar voor de goed gekeurde bagger die we niet terplekke kwijt kunnen. De onderstaande tabel geeft de geraamde stortingen en onttrekkingen weer.
Voorziening baggerwerken | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
Beginstand | 540 | 651 | 651 | 651 |
Storting | 360 | 360 | 360 | 360 |
Totaal dekking | 900 | 1.011 | 1.011 | 1.011 |
Beheerplan Baggeren | --249 | -360 | -360 | -360 |
Totaal onttrekking | -249 | -360 | -360 | -360 |
Eindstand | 651 | 651 | 651 | 651 |
Beschoeiingen en oevers
De uitgangspunten voor het beheer van de beschoeiingen en overige oevers zijn vastgelegd in het Beheerplan Oevers 2022-2026. Dit beheerplan is met een jaar verlengd. Het reguliere onderhoud aan de beschoeiingen/oevers betreft vooral het curatieve onderhoud dat op basis van technische inspecties en meldingen wordt uitgevoerd.
Het periodieke onderhoud betreft de uitvoering van kleine vervangingen en herstelwerkzaamheden en het, indien mogelijk, omvormen naar natuurlijke oevers. De uitgaven worden verantwoord via de gemeentelijke exploitatie.
Het vervangen van de zwaardere oeverconstructies zoals damwanden en betonconstructies gebeurt door het opnemen van specifieke investeringen. De hiervoor opgenomen investeringen zijn beschreven in programma 3: Mobiliteit.
Buitensport
De uitgangspunten voor het beheer van de sportvelden zijn vastgelegd in het Beheerplan Sportvelden 2024-2027.
Het dagelijks onderhoud (Onderhouds- en renovatiebestek) wordt regulier uitgevoerd. Voor het groot onderhoud aan de (gras)sportvelden is een voorziening gevormd voor het vervangen van de doelgebieden en hekwerken bij verschillende kunstgrasvelden in de gemeente.
Voorziening groot onderhoud en renovaties buitensport | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
Beginstand | 163 | 189 | 213 | 213 |
Storting | 50 | 50 | 50 | 50 |
Totaal dekking | 213 | 237 | 237 | 237 |
Beheerplan Sportvelden | -26 | -50 | -50 | -50 |
Totaal onttrekking | -26 | -50 | -50 | -50 |
Eindstand | 187 | 187 | 187 | 187 |
Onderhoud gemeentelijke gebouwen
De uitgangspunten voor het beheer van de gemeentelijke gebouwen zijn vastgelegd in het Beheerplan Gebouwen 2027-2030.
Het reguliere preventieve onderhoud (o.a. inspecties en planmatig klein onderhoud) vindt jaarlijks plaats op basis van reguliere onderhoudsbestekken, op basis van een schouw en op opvolging van meldingen.
Het groot onderhoud voor de gebouwen vindt plaats op basis van het beheerplan. De onderstaande tabel geeft de geraamde stortingen en onttrekkingen weer.
Voorziening onderhoud gebouwen | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
Beginstand | 194 | 192 | 232 | 206 |
Storting | 125 | 143 | 14 | 198 |
Totaal dekking | 261 | 317 | 375 | 404 |
Ontrekkingen | -69 | -85 | -169 | -258 |
Totaal onttrekking | -69 | -85 | -169 | -258 |
Eindstand | 192 | 232 | 206 | 146 |
Tractie
Een aantal onderdelen van de gemeentelijke organisatie gebruikt voertuigen en ander (rollend) materieel voor de uitvoering van haar taken. Het is belangrijk dat deze voertuigen veilig, duurzaam en representatief zijn. In 2026 vindt onderzoek plaats naar de doelmatigheid en duurzaamheid van het wagenpark en wordt een verbeterde beheersstructuur neergezet. Zo wordt de mogelijkheid onderzocht om alle voertuigen die afgeschreven zijn te vervangen voor elektrische voertuigen (voor zover beschikbaar). De investeringen hiervoor zijn opgenomen in Programma 9: Bestuur en dienstverlening. De verwachting is dat de begrote investeringsbedragen niet toereikend zijn. De financiële gevolgen worden bij de Voorjaarsnota 2027 in beeld gebracht.
