Weerstandsvermogen en risicobeheersing
De Gemeente Pijnacker-Nootdorp acht het wenselijk om risico's die van invloed zijn op de bedrijfsvoering beheersbaar te maken.
1. Algemeen
De paragraaf 'Weerstandsvermogen en risicobeheersing' geeft inzicht in de mate waarin de gemeente financiële gevolgen van risico’s kan opvangen. Gedekte risico's, al dan niet via een voorziening of verzekering, zijn uitgesloten van de risico-inventarisatie. De paragraaf begint met een samenvatting van kengetallen, werkt relevante risico's uit en toont het verloop van de benodigde weerstandscpaciteit. Deze bedragen worden vergeleken met de beschikbare weerstandscapaciteit om het weerstandsvermogen te bepalen. De paragraaf sluit af met de verplichte BBV-kengetallen.
2. Visie
De visie van de gemeente op risicomanagement luidt als volgt: de gemeente Pijnacker -Nootdorp streeft naar het systematisch inzichtelijk maken van alle significante risico’s en kansen bij het realiseren van haar doelstellingen. Risicomanagement is daarmee onderdeel van het reguliere denken en doen. Het bewust verminderen, spreiden, vermijden, of accepteren van risico’s draagt bij aan het ‘in control zijn’ van de organisatie. De gemeente anticipeert actief op risico’s en kansen om de doelstellingen te bereiken.
3. Beleid
Het risicobeleid is vastgelegd in de nota Risicomanagement en Weerstandsvermogen 2026-2029. Deze nota bevat beleidsregels en normen over de wijze waarop de weerstandscapaciteit wordt opgebouwd en ingezet.
Door inzicht in de risico’s wordt de organisatie in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen, zodat de risico’s nu en de risico’s gerelateerd aan toekomstige investeringen in verhouding staan tot de vermogenspositie van de organisatie. Om inzicht in de risico’s van de gemeente te kunnen verkrijgen is er een risico-inventarisatie uitgevoerd. In het algemeen geldt dat risico's moeten worden:
vermeden;
beheerst;
overgedragen;
geaccepteerd.
De gemeente hanteert geen afzonderlijke categorie voor conjuncturele risico’s. In plaats daarvan worden risico’s met een conjunctureel karakter, zoals prijsstijgingen, toenemend gebruik van de bijstand, of krapte op de arbeidsmarkt, meegenomen in de reguliere risico-inventarisatie en -analyse. Deze risico’s worden beoordeeld op kans en impact en maken onderdeel uit van de berekening van de weerstandsratio. Door deze integrale benadering worden conjuncturele aspecten niet als aparte risicogroep benoemd, maar wel degelijk meegewogen in het totaalbeeld van het risicoprofiel van de gemeente.
4. Risicoprofiel
De afgelopen periode zijn de risico’s van alle domeinen en afdelingen geactualiseerd om inzicht te verkrijgen in de actuele risico’s waarmee de gemeente het komende begrotingsjaar wordt geconfronteerd. Per risico is een inschatting gemaakt van de kans van optreden en de mogelijke gevolgen. Hieronder wordt verslag gedaan van de resultaten van de risico-inventarisatie. Op basis van de geïnventariseerde risico's is tevens het weerstandsvermogen berekend.
In onderstaande tabel zijn de tien grootste risico's opgenomen.
Risico-nummer | Omschrijving van het risico | Kans (%) | Financieel |
|---|---|---|---|
R1060 | Doordat taakstelling m.b.t. statushouders niet wordt gehaald vindt er een indeplaatsstelling door de provincie plaats met als gevolg dat zij op onze kosten de taakstelling namens ons behalen. | 75% | € 4.000.000 |
R1041 | Open-einde-regelingen sociaal domein: Risico op overschrijdingen op Jeugd, WMO en Participatiewet. | 50% | € 3.500.000 |
R1061 | Totaal van de gewogen risico's van de diverse grondexploitaties voor zover niet opgenomen in de grex. | 12% | € 12.918.000 |
R1036 | Prijsstijgingen/inflatie zijn hoger dan begroot (begroting cf CPB-ramingen) en worden niet volledig gecompenseerd door het Gemeentefonds. | 75% | € 2.000.000 |
R1051 | De indexatie van bestaande contracten voor Jeugd en WMO zijn hoger dan de gemeente brede index waarmee in de begroting rekening gehouden wordt. | 90% | € 1.500.000 |
R1056 | Naast de reeds bekende en in de (meerjaren)begroting verwerkte effecten van de verdeelsleutel van het gemeentefonds bestaat het risico dat aanvullende wijzigingen in de verdeelsleutel plaatsvinden, met mogelijk nadelige financiële consequenties voor de gemeente. | 25% | € 5.000.000 |
R1055 | Terugvordering en verhaal, niet inbare vorderingen. Schulden worden niet betaald. | 50% | € 1.500.000 |
R1031 | Door een verslechtering van de arbeidsmarktpositie kan onvoldoende gekwalificeerd personeel worden aangetrokken en behouden, waardoor extra kosten voor personeelsmaatregelen en externe inhuur ontstaan en de personeelslasten hoger uitvallen dan begroot. | 30% | € 2.000.000 |
R1028 | Security - hack, Gijzeling. | 25% | € 2.250.000 |
R1047 | Uitvallen ICT-systemen en/of applicaties voor langere periode met externe inhuur/trouble shooting tot gevolg om schade te voorkomen/ achtersstanden in te lopen. | 25% | € 1.000.000 |
Het totaal van de grote risico's bedraagt € 36 miljoen en die van de overige risico's € 21 miljoen. Daarmee bedraagt het totaal van alle risico's € 57 miljoen.
In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van mutaties in risico's waarbij ten opzichte van de vorige inventarisatie een groot verschil is in de kans van optreden bij risico's met een impact die groter is dan € 0,5 miljoen of risico's waarbij de financiële impact is toe- of afgenomen met minimaal € 0,5 miljoen.
Risiconr. | Omschrijving van het risico | Toelichting |
|---|---|---|
R1060 | Doordat taakstelling m.b.t. statushouders niet wordt gehaald vindt er een indeplaatsstelling door de provincie plaats met als gevolg dat zij op onze kosten de taakstelling namens ons behalen. | Het voldoen aan de taakstelling vanuit de provincie is binnen de gemeente urgent geworden wat de reden is om de kans van dit risico te verhogen van 50% naar 75%. Daarbij is er nu, mede door het concretiseren van de maatregelen, ook een beter beeld op de hieraan verbonden kosten verkregen op basis waarvan het financieel maximum van dit risico is bijgesteld van € 0,5 miljoen naar € 4 miljoen. |
R1041 | Open-einde-regelingen sociaal domein: Risico op overschrijdingen op Jeugd, WMO en Participatiewet. | Ten opzichte van voorheen is de beheersing van dit risico verbeterd: budgetten worden realistischer geraamd en via structurele kwartaalgesprekken worden realisatie, prognose en budgetontwikkeling periodiek besproken. Hierdoor kunnen afwijkingen eerder worden gesignaleerd en kan eerder worden bijgestuurd. Dit geeft aanleiding om zowel de kans als de maximale financiële impact naar beneden bij te stellen. Waar er voorheen een 90% kans op maximaal € 7,5 miljoen was ingeschat is dit nu bijgesteld naar een 50% kans op maximaal € 3,5 miljoen. |
R1061 | Totaal van de gewogen risico's van de diverse grondexploitaties voor zover niet opgenomen in de grex. | Als gevolg van de nieuwe grondexploitatie Dwarskade is het financieel maximum van het gewogen risico van de diverse grondexploitaties van € 4,6 miljoen naar €12,9 miljoen gegaan. |
R1036 | Prijsstijgingen/inflatie zijn hoger dan begroot (begroting cf CPB-ramingen) en worden niet volledig gecompenseerd door het Gemeentefonds. | Prijsstijgingen / inflatie hoger dan begroot en waar geen compensatie voor ontvangen wordt. Op dit risico is de kans verhoogd terwijl de maximale impact is verlaagd. Dit risico is ter sprake gekomen in een artikel in het Binnenlands Bestuur waaruit blijkt dat het CPB in de afgelopen jaren gemiddeld 1% te laag zit met de inflatieraming. Op basis hiervan is de kan van optreden van dit risico van 50% naar 75% gegaan. Daarnaast heeft er een herberekening van dit risico plaats gevonden. Voorheen werd uitgegaan van een 3% fout waar het volgens dit artikel 1% is. Gebaseerd op een herberekening op basis van 1% wordt rekening gehouden met een geschatte impact van 1 miljoen per jaar. Omdat dit risico een structureel effect heeft wordt, conform de nota risicomanagement en weerstandsvermogen 2026-2029, de maximale impact x 2 gedaan wat neerkomt op € 2 miljoen waar dit voorheen op €7,5 miljoen werd ingeschat. |
R1056 | Naast de reeds bekende en in de (meerjaren)begroting verwerkte effecten van de verdeelsleutel van het gemeentefonds bestaat het risico dat aanvullende wijzigingen in de verdeelsleutel plaatsvinden, met mogelijk nadelige financiële consequenties voor de gemeente. | Dit risico heeft een structureel effect. Zodoende wordt, conform de nota risicomanagement en weerstandsvermogen 2026-2029, de maximale impact x 2 in plaats van 2,5 gedaan wat tot gevolg heeft dat het maximale risico op € 5 miljoen in plaats van € 6,3 miljoen wordt ingeschat. |
R1055 | Terugvordering en verhaal, niet inbare vorderingen. Schulden worden niet betaald. | De afgelopen periode is met het project “terugvorderingen” actief ingezet op het wegwerken van de historische achterstand en is een proces en werkwijze voor de inning ingericht. Dat heeft geleid tot ongeveer 1 miljoen aan opbrengsten in afgelopen jaar aan terugvorderingen. Bij de actualisatie van het risico is opnieuw gekeken naar het deel van het bestand waar het grootste risico op oninbaarheid zit. Circa € 1,5 miljoen van de openstaande vorderingen is ouder dan vijf jaar, waarvan circa € 750.000 ouder is dan tien jaar. Naarmate vorderingen ouder worden, neemt de kans op inning af. Om die reden is voor dit deel van het bestand de kansinschatting verhoogd van 20% naar 50%. Tegelijkertijd is het financieel maximum verlaagd van € 2,5 miljoen naar € 1,5 miljoen. Het risico wordt daarmee niet langer gebaseerd op het bredere historische bestand, maar op de circa € 1,5 miljoen aan vorderingen ouder dan vijf jaar waar het grootste risico op oninbaarheid aanwezig is. |
R1031 | Door een verslechtering van de arbeidsmarktpositie kan onvoldoende gekwalificeerd personeel worden aangetrokken en behouden, waardoor extra kosten voor personeelsmaatregelen en externe inhuur ontstaan en de personeelslasten hoger uitvallen dan begroot. | Dit risico heeft betrekking op het niet kunnen aantrekken en behouden van voldoende gekwalificeerd personeel binnen domein Samenleving. Omdat is gebleken dat vacatures over het algemeen toch vervuld kunnen worden is de kans van optreden verlaagd van 50% naar 30% waarbij de maximale financiële impact op € 2 miljoen gehandhaafd blijft. |
R1050 | Bij SPUKS kan het zijn dat bij aanvang onduidelijkheid is, is er het risico op het tijdens de looptijd wijzigen van de regeling (verlagen van vergoedingen) en fouten in de verantwoording. | Dit risico heeft betrekking op Specifieke uitkeringen (SPUKS) waarbij er bij aanvang sprake kan zijn van onduidelijkheid en bestaat de kans dat gedurende de looptijd er wijzigingen in de regeling worden aangebracht en kunnen er specifieke en complexe eisen aan administratie en verantwoording gesteld worden met het risico op fouten tot gevolg. Na herbeoordeling is de kans van optreden van dit risico verhoogd van 10% naar 50% waarbij de maximale financiële impact op € 0,5 miljoen gehandhaafd blijft. |
R1037 | Verbonden partijen: Tekorten bij verbonden partijen worden doorgerekend aan de deelnemers. Het risico is dat de bijdrage van Pijnacker-Nootdorp aan verbonden partijen wordt verhoogd. | De verhoging van de maximale financiële impact van € 1 miljoen naar €2 miljoen is het gevolg van een nadere analyse waarbij nu, in tegenstelling tot voorheen, een onderscheid is gemaakt tussen incidentele en structurele risico's. |
R1010 | Directe garantstellingen of borgstellingen aan derden of instellingen worden aangesproken. | De hoogte van dit risico is nu gelijk aan het nog openstaand bedrag aan directe borgstellingen. |
R1063 | Niet terugverdienen betaalde schadeloosstellingen bij grondverwerving | Doordat de gronden van de Dwarskade nu in de Grondexploitatie Dwarskade zijn opgenomen hoort het risico op het niet terugverdienen van schadeloosstellingen niet meer hier opgenomen te worden. Dit is de reden van de vermindering van het risico van € 5,9 miljoen naar € 0,7 miljoen. |
R1040 | Als gevolg van lagere dividenduitkeringen of overige financiële baten (met name ruimte onder BCF-plafond) bestaat de kans dat gerealiseerde opbrengsten lager uitvallen dan begroot. | Na heroverweging wordt het risico op onverwachte wijzigingen als gering beschouwd. Aanpassingen worden aan de hand van circulaires en Algemene vergadering van Aandeelhouders bekend gemaakt en conform in onze begroting verwerkt. In het verleden werd dit risico hoger gewaardeerd, omdat het onderwerp rente-inkomsten uit het Schatkistbankieren onderdeel uitmaakte van de inschatting van het risico. Met het lagere saldo Schatkistbankieren is het risico van een lagere rente hierop heroverwogen. Dit geheel heeft ertoe geleid dat de kans van optreden is verminderd van 50% naar 5% en dat het financiele gevolg beperkt wordt tot € 2,3 miljoen in plaats van € 3 miljoen. |
In onderstaande tabel is weergegeven welke risico's, met een minimale impact van € 0,5 miljoen, niet meer zijn opgenomen in de risico-inventarisatie.
Risico-nummer | Omschrijving van het risico | Financieel |
|---|---|---|
R1039 | Financiële verhoudingen: Het risico dat het Rijk een beperking aan bevoegdheden voor lokale heffingen doorvoert (bijv. OZB verhoging maximeren). | Dit risico was een beleidsvoornemen van het vorige kabinet en niet meer van het huidige. Zodoende is dit risico vervallen. |
In onderstaande tabel is weergegeven welke risico's, met een minimale impact van € 0,5 miljoen, nieuw zijn opgenomen in de risico-inventarisatie.
Risico-nummer | Omschrijving van het risico | Kans (%) | Financieel |
|---|---|---|---|
R1068 | Als gevolg van beperkingen op het energienet (netcongestie) ontstaat de kans op het niet kunnen realiseren van de energieaansluiting bij projecten, waardoor de voortgang van projecten wordt vertraagd of projecten stil komen te liggen. | 10% | € 1.600.000 |
Onderstaande risico's kennen een kans van optreden die kleiner is dan 5% en die potentieel een grote impact kennen. Deze risico's worden, conform de nota Risicomanagement en weerstandsvermogen 2026-2029 niet meegenomen in de berekening van de weerstandscapaciteit maar zijn wel kwalitatief onderdeel van de risico-inventarisatie.
Risico-nummer | Omschrijving van het risico | Kans (%) | Financieel |
|---|---|---|---|
1038 | Rampen, crises en ernstige incidenten: Risico's op rampen en crises, zoals extreme weersomstandigheden, verstoringen in voorzieningen, branden en incidenten op de weg. | 2% | € 10.000.000 |
1067 | Aanspraak op de gemeente als achtervang bij onvoldoende borging door het WSW en Rijk | 0,1% | € 404.900.000 |
Benodigde weerstandscapaciteit
Op basis van de ingevoerde risico’s is een risicosimulatie uitgevoerd. De risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het maximale bedrag van € 57 miljoen ongewenst is. De risico's zullen immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang optreden. In de nota integraal risicomanagement is aangegeven dat de benodigde nauwkeurigheid van de weerstandscapaciteit met 90% zekerheid wordt bepaald. Op basis van de risicosimulatie volgt dat 90% zeker is dat alle risico’s kunnen worden afgedekt met een bedrag van €12.387.849 (benodigde weerstandscapaciteit).
5. Grondexploitaties
De gemeente gaat voor het nemen van winst uit van de BBV-regels. Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Dit betekent echter niet dat pas winst moet worden genomen bij het afsluiten van een grondexploitatiecomplex. Voor winstneming geldt de percentage of completion (POC) methode: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd kan tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Dit is mogelijk wanneer het waarschijnlijk is dat de economische voordelen die aan het project zijn verbonden naar de gemeente zullen toevloeien. Hiervoor zijn enkele voorwaarden genoemd, zoals gerealiseerde verkopen en kosten en het betrouwbaar kunnen inschatten van het resultaat.
Bij de bepaling van de winstneming wordt rekening gehouden met de toekomstige risico’s, door als basis te nemen het verwachte resultaat minus de som van de gewogen risico’s. De te nemen winst wordt vervolgens berekend uit het procentuele aandeel van de gemaakte kosten ten opzichte van de totale kosten, vermenigvuldigd met het procentuele aandeel van de gerealiseerde opbrengsten ten opzichte van de totale opbrengsten. De uitkomst hiervan is de winstneming uit het verwachte resultaat.
6. Beschikbare weerstandscapaciteit
De beschikbare weerstandscapaciteit van Gemeente Pijnacker-Nootdorp bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico's in financiële zin af te dekken. Hierbij kan onderscheid worden gemaakt tussen incidentele en structurele weerstandscapaciteit.
6.1 Incidentele weerstandscapaciteit
De incidentele weerstandscapaciteit is het vermogen om calamiteiten eenmalig op te vangen. Het zijn de direct aan te wenden middelen voor financiële tegenvallers. Dit betreft de algemene reserve en de post onvoorzien. Bestemmingsreserves rekenen we niet mee, omdat een onttrekking uit deze reserves direct invloed heeft op de dekking van kosten in de exploitatie in meerjarenperspectief. Ook worden stille reserves buiten beschouwing gelaten.
6.2 Structurele weerstandscapaciteit
Structurele weerstandscapaciteit betreft de middelen die permanent (jaarlijks in meerjarenperspectief) ingezet kunnen worden om tegenvallers op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van de bestaande taken. De structurele weerstandscapaciteit is opgenomen in de exploitatie als de post Onvoorzien. Een mogelijkheid is om de onbenutte belastingcapaciteit ook onder de structurele weerstandscapaciteit te rekenen. Onder onbenutte belastingcapaciteit vallen met name de onroerendezaakbelasting, afvalstoffenheffing, rioolheffing en leges. Omdat de belastingtarieven waar een direct aanwijsbare prestatie tegenover staat 100% kostendekkend zouden moeten zijn, is voor het bepalen van de structurele weerstandscapaciteit alleen de OZB van belang. Het verschil tussen de geraamde stijging van de OZB-opbrengsten en de macronorm voor de groei van de OZB geeft de onbenutte belastingcapaciteit weer. Omdat moet worden opgemerkt dat deze veronderstelling sterk afhankelijk is van de politieke haalbaarheid van het verhogen van de belastingen wordt deze post niet gekwantificeerd weergegeven.
Beschikbare weerstandscapaciteit | |
|---|---|
Weerstand | Bedrag € |
Algemene reserve weerstandsvermogen per 31/12/2027 | 56.404.744 |
Onvoorzien | 0 |
Totale weerstandscapaciteit | 56.404.744 |
7. Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit
Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, dient de relatie te worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico’s en de daarbij gewenste weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De relatie tussen beide componenten wordt in onderstaande figuur weergegeven.

De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen.
Ratio weerstandsvermogen = | Beschikbare weerstandscapaciteit | = | 56.404.744 | =4,55 |
Benodigde weerstandscapaciteit | 12.387.849 |
De hierboven berekende ratio is gebaseerd op de geprognosticeerde situatie per 31 december 2027. Een meerjarige ratio weerstandsvermogen is opgenomen in hoofdstuk 2 'Hoofdlijnen van de financiële positie'.
Weerstandsnorm | ||
|---|---|---|
Waarderingscijfer | Ratio | Betekenis |
A | >2.0 | uitstekend |
B | 1.4-2.0 | ruim voldoende |
C | 1.0-1.4 | voldoende |
D | 0.8-1.0 | matig |
E | 0.6-0.8 | onvoldoende |
F | <0.6 | ruim onvoldoende |
Bovenstaande normtabel is door Naris ontwikkeld in samenwerking met de Universiteit Twente. Het biedt een waardering van de berekende ratio. De ratio van de gemeente Pijnacker-Nootdorp valt in klasse A. Dit duidt op een uitstekend weerstandsvermogen. Het benodigde weerstandsvermogen zoals bovenstaand weergegeven betreft een momentopname. Door het treffen van aanvullende beheersmaatregelen of door het structureel opnemen in de meerjarenbegroting door middel van heroverwegingen, ombuigingen of bezuinigingen kan de benodigde weerstandscapaciteit worden beïnvloed.
8. Kengetallen
De financiële positie van de gemeente Pijnacker-Nootdorp is gebaseerd op een aantal actuele kengetallen. Kengetallen zijn getallen die de verhouding uitdrukken tussen bepaalde onderdelen van de begroting of de balans. De kengetallen helpen daarmee bij de beoordeling van de (ontwikkeling van de) financiële positie van een gemeente.
Hieronder staan de vijf kengetallen benoemd en wat zij betekenen:
Netto schuldquote | Heeft de gemeente een hoge schuld, en hoeveel daarvan is doorgeleend aan derden? De netto schuldquote bestaat dus uit twee ratio’s: zowel in- als exclusief doorgeleende gelden. | Hoe lager deze percentages, hoe beter. |
Solvabiliteit | Heeft de gemeente voldoende eigen vermogen om aan haar financiële verplichtingen te voldoen? | Hoe hoger dit percentage, hoe beter. |
Grondexploitatie | Heeft de gemeente relatief veel grond en loopt zij daardoor veel risico? | Hoe lager dit percentage, hoe beter. |
Structurele exploitatieruimte | Heeft de gemeente voldoende structurele baten om haar structurele lasten te dekken? | Hoe hoger dit percentage, hoe beter. |
Belastingcapaciteit | Heft de gemeente relatief veel belastingen en is er ruimte om deze belastingen te verhogen? | Hoe lager dit percentage, hoe beter. |
Netto schuldquote
De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de baten en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Hoe hoger de inkomsten, des te meer schulden een gemeente kan aangaan. De ratio geeft aan in hoeverre de schulden meer of minder bedragen dan de jaarlijkse inkomsten. De netto schuldquote bestaat dus uit twee ratio’s: zowel in- als exclusief doorgeleende gelden.
Ontwikkeling netto schuldquote per 31 december (bedragen x € 1.000) | Jaarverslag 2025 | Raming 2026 | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
Posten creditzijde balans: | |||||||
Vaste schuld (art. 46 BBV) | 44.879 | 56.004 | 110.062 | 128.820 | 129.445 | 118.546 | |
Netto vlottende schuld (art. 48 BBV) | 11.507 | 22.819 | 23.441 | 23.349 | 23.614 | 23.879 | |
Overlopende passiva (art. 49 BBV) | 25.697 | 27.050 | 28.432 | 29.818 | 31.200 | 32.582 | |
Minus posten debetzijde balans: | |||||||
Uitzettingen korter dan 1 jaar (art. 39 BBV) | 60.547 | 15.651 | 16.477 | 17.306 | 18.132 | 18.959 | |
Liquide middelen (art. 40 BBV) | 500 | 479 | 0 | 102 | 334 | 13 | |
Overlopende activa (art. 40a BBV) | 9.764 | 13.533 | 14.944 | 16.359 | 17.770 | 19.182 | |
Netto schuld (A) | 11.272 | 76.210 | 130.513 | 148.221 | 148.023 | 136.853 | |
Baten voor bestemming (B) | 184.211 | 187.799 | 196.801 | 180.936 | 194.595 | 196.051 | |
Netto schuldquote (A/B) | 6,1% | 40,6% | 66,3% | 81,9% | 76,1% | 69,8% |
Ontwikkeling netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen per 31 december (bedragen x € 1.000) | Jaarverslag 2025 | Raming 2026 | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Netto schuld | 11.272 | 76.210 | 130.513 | 148.221 | 148.023 | 136.853 |
Minus: | ||||||
Verstrekte leningen (debetzijde balans) | 5.643 | 5.623 | 5.603 | 5.583 | 5.563 | 5.543 |
Netto schuld gecorrigeerd voor verstrekte leningen (C) | 5.629 | 70.587 | 124.910 | 142.638 | 142.460 | 131.310 |
Baten voor bestemming (B) | 184.211 | 187.799 | 196.801 | 180.936 | 194.595 | 196.051 |
Netto schuldquote (C/B) | 3,1% | 37,6% | 63,5% | 78,8% | 73,2% | 67,0% |
Solvabiliteitsratio
De solvabiliteitsratio drukt het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen en geeft daarmee de weerbaarheid van de gemeente aan. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente.
Ontwikkeling solvabiliteit per 31 december (bedragen x € 1.000) | Jaarverslag 2025 | Raming 2026 | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Totaal eigen vermogen (reserves + resultaat) (E) | 215.886 | 206.293 | 201.130 | 187.884 | 182.155 | 171.558 |
Balanstotaal (F) | 314.219 | 328.970 | 380.588 | 388.039 | 384.369 | 365.603 |
Solvabiliteit (E/F) | 68,7% | 62,7% | 52,8% | 48,4% | 47,4% | 46,9% |
Grondexploitatie
Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. Voor dit percentage geldt: hoe lager hoe beter.
Ontwikkeling kengetal grondexploitaties per 31 december (bedragen x € 1.000) | Jaarverslag 2025 | Raming 2026 | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Balanswaarde onderhanden werk grondexploitaties (G) | 116 | 14.909 | 27.860 | 21.240 | 9.596 | -5.771 |
Baten voor bestemming (B) | 184.211 | 187.799 | 196.801 | 180.936 | 194.595 | 196.051 |
Kengetal grondexploitaties (G/B) | 0,1% | 7,9% | 14,2% | 11,7% | 4,9% | -2,9% |
Structurele exploitatieruimte
Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is. Hierbij wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. De gemeente Pijnacker-Nootdorp presenteert een meerjarig negatief percentage.
Structureel exploitatie | Jaarverslag 2025 | Raming 2026 | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Structurele lasten | 211.032 | 149.504 | 198.718 | 189.586 | 202.927 | 209.365 |
Structurele baten | 211.995 | 142.390 | 193.861 | 181.461 | 192.530 | 196.323 |
Struct. toevoegingen res | 0 | 9.371 | 0 | 0 | 0 | 0 |
Struct. onttrekkingen res | 2.679 | 4.894 | 4.857 | 4.043 | 4.026 | 3.966 |
Totaal baten incl. res | 227.946 | 167.145 | 205.415 | 186.352 | 199.579 | 200.471 |
Kengetal structureel saldo | 1,6% | -6,9% | 0,0% | -2,2% | -3,2% | -4,5% |
Belastingcapaciteit
De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij het zich voordoen van een financiële tegenvaller in het volgende begrotingsjaar, deze kan worden opgevangen dan wel ruimte is voor nieuw beleid. Deze ruimte wordt mede bepaald door een ijkpunt. Als ijkpunt wordt gekeken naar de landelijk gemiddelde tarieven. Er is geen maximum gesteld aan de belastingopbrengsten. In andere woorden: deze indicator zegt niet zozeer iets over de daadwerkelijke financiële ruimte, dat is aan de gemeenteraad. Er wordt inzicht gegeven in hoe de eigen lastendruk zich verhoudt tot het landelijk gemiddelde.
Belastingcapaciteit | Jaarverslag 2025 | Raming 2026 | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Totale woonlasten voor gezin bij gemiddelde WOZ-Waarde | 1.050 | 1.119 | 1.164 | 1.210 | 1.259 | 1.309 |
Woonlasten landelijke gemiddelde voor gezin in het voorafgaande begrotingsjaar | 1.050 | 1.095 | 1.139 | 1.184 | 1.232 | 1.281 |
Belastingcapaciteit | 100% | 102% | 102% | 102% | 102% | 102% |
Samenhang
Waar de afzonderlijke kengetallen wel nuttige informatie geven, zegt het nog weinig over hoe de totale financiële positie beoordeeld moet worden. De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven over de financiële positie van de gemeente.
Financiële kengetallen in % | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|---|---|
1a. Netto schuldquote | 6% | 41% | 66% | 82% | 76% | 70% |
1b. Netto schuldquote (gecorrigeerd voor alle leningen) | 3% | 38% | 63% | 79% | 73% | 67% |
2. Solvabiliteitsratio | 69% | 63% | 53% | 48% | 47% | 47% |
3. Grondexploitatie | 0% | 8% | 14% | 12% | 5% | -3% |
4. Structurele exploitatieruimte | 2% | -7% | 0% | -2% | -3% | -5% |
5. Belastingcapaciteit | 100% | 102% | 102% | 102% | 102% | 102% |
