De Programmabegroting 2027 vormt het vertrekpunt voor de uitvoering van het beleid en de plannen in 2027. In deze begroting zijn de ambities uit het coalitieakkoord 2026-2030 Daadkracht voor nu en later verwerkt. Bij de behandeling van de Kadernota is vastgesteld dat het coalitieakkoord zowel financieel als beleidsmatig een plek krijgt in de begroting.

De financiële vertaling kan op onderdelen afwijken van de financiële uitgangspunten die bij het opstellen van het coalitieakkoord zijn gehanteerd. De financiële consequenties en de belangrijkste verschillen worden toegelicht in de financiële samenvatting. De beleidsmatige uitwerking krijgt vervolgens nog een verdere vertaling in het college-uitvoeringsprogramma, dat eind 2026 wordt opgeleverd.

Met de programmabegroting 2027 zetten we de lijn voort die de afgelopen jaren is ingezet. We blijven werken aan een gemeente waarin het prettig wonen, werken en leven is, met aandacht voor woningbouw, bereikbaarheid, een sterke sociale basis, veiligheid, duurzaamheid en een aantrekkelijke leefomgeving. Tegelijkertijd vraagt de verdere groei van Pijnacker-Nootdorp om duidelijke keuzes en een goede balans tussen ambities, beschikbare middelen en capaciteit.

Bij het opstellen van deze begroting is een kwaliteitsslag gemaakt. De programma-indeling is aangepast en de teksten zijn concreter, scherper en meer resultaatgericht gemaakt. We beschrijven duidelijker wat we in 2027 willen bereiken, welke activiteiten daarbij horen en waar onze inzet op is gericht. De paragrafen Sociaal Domein, Ruimtelijk Domein en Gemalendienst NAD worden niet langer afzonderlijk opgenomen, omdat de relevante informatie al in de programma’s is opgenomen. Daarmee voorkomen we dubbele informatie en blijft de begroting overzichtelijk en gericht op de hoofdlijnen. Met deze aanpassingen wordt de informatie op een logische plek gepresenteerd en ontstaat meer samenhang tussen de doelen, activiteiten en toelichting.

Ook de manier waarop we met beleidsindicatoren omgaan is veranderd. In de begroting 2026 waren deze nog opgenomen in de programmateksten. In de begroting 2027 zijn alleen de wettelijk verplichte beleidsindicatoren opgenomen, in een aparte bijlage. Veel andere indicatoren zijn afhankelijk van gegevens van externe partijen, zoals het CBS en DUO. Deze gegevens zijn op het moment van opstellen van de begroting vaak nog niet actueel en sluiten bovendien niet altijd goed aan bij de inhoud van de programma’s. Door de verplichte indicatoren in een bijlage op te nemen, houden we de programmateksten overzichtelijk en kunnen deze zich beter richten op de doelen en activiteiten voor 2027.

Ruimtelijk domein

De ruimtelijke ontwikkeling van Pijnacker-Nootdorp staat in 2027 in het teken van het behouden van de herkenbare woon- en leefomgeving en het mogelijk maken van passende groei. De Omgevingsvisie Pijnacker-Nootdorp 2050 ‘Verbonden met elkaar’ blijft de basis. We werken verder aan het omgevingsplan, het volkshuisvestingsprogramma en gebiedspaspoorten voor Sytwinde en Goudenregensingel. Ook wordt gewerkt aan de realisatie van flexwoningen, nieuwe woningen op bestaande ontwikkellocaties en de voorbereiding van kansrijke woningbouwlocaties zoals Dwarskade, Oranjepark en de woonwagenlocatie Klapwijkseweg. Daarbij is het uitgangspunt van 30% sociale huur binnen de totale woningbouwprogrammering leidend.

Naast woningbouw ligt de nadruk op een sterke economische structuur en toekomstbestendige werklocaties. In de centra wordt gewerkt aan een goede mix van commerciële, maatschappelijke en culturele functies. De ontwikkeling van de Boezemvaart en de herstructurering van Boezem-West krijgen verder vorm. Voor de glastuinbouw wordt gewerkt aan een helder beleidskader voor wonen in het glastuinbouwgebied, waarbij ruimte voor de ontwikkeling van een duurzame sector centraal staat. Ook de groene en klimaatbestendige leefomgeving blijft een belangrijke ruimtelijke opgave, onder meer via het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte, biodiversiteit, recreatie en de nieuwe beleidsnota Klimaatbestendige Gemeente.

Sociaal domein

Binnen het sociaal domein staat de combinatie van passende ondersteuning, bestaanszekerheid, preventie en kostenbeheersing centraal. We blijven investeren in een sterke sociale basis en in voorzieningen die inwoners helpen om zo zelfstandig mogelijk mee te doen. Tegelijkertijd zetten we het Interventieplan Kostenbeheersing en Innovatie Sociaal Domein voort en stellen we een Versterkingsagenda Sociaal Domein op. Deze agenda richt zich op het versterken van de kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van het sociaal domein. Realistisch begroten en het in balans brengen van ambities, beschikbare middelen en uitvoeringskracht zijn daarbij belangrijke uitgangspunten.

Voor inwoners die individuele ondersteuning nodig hebben, blijven we passende voorzieningen bieden. In 2027 ligt de nadruk onder meer op de uitvoering van de Participatiewet in Balans, het versterken van de begeleiding naar werk, de doorontwikkeling van het Regionaal Werkcentrum, het in eigen beheer uitvoeren van de Z-route en de voortzetting van maatregelen voor kostenbeheersing binnen Wmo en jeugdhulp. Ook wordt de verbinding tussen algemene voorzieningen, onderwijs, zorg en gespecialiseerde ondersteuning verder versterkt.

Dienstverlening

Goede dienstverlening is een kerntaak van de gemeente. In 2027 voeren we de visie op dienstverlening verder uit en werken we aan toegankelijke, begrijpelijke en betrouwbare dienstverlening voor inwoners en ondernemers. Daarbij is aandacht voor zowel digitale dienstverlening als ondersteuning van inwoners die minder digitaal vaardig zijn. De Wet open overheid wordt verder geïmplementeerd en de informatiehuishouding wordt verbeterd.

Bedrijfsvoering

Ook de organisatie ontwikkelt verder. Nieuwe beleidsvoorstellen worden nadrukkelijker getoetst op uitvoerbaarheid, capaciteit en financiële gevolgen. Daarmee willen we ambities beter in balans brengen met wat de organisatie daadwerkelijk kan uitvoeren. Tegelijkertijd onderzoeken we hoe digitalisering, datagedreven werken en kunstmatige intelligentie kunnen bijdragen aan betere dienstverlening en efficiëntere werkprocessen, met blijvende aandacht voor privacy en informatieveiligheid.

1. Ruimte en wonen

In 2027 staat het versterken van de wooncarrière van onze inwoners centraal. We behouden de kwaliteit en het karakter van de woon- en leefomgeving en werken tegelijk aan het beter benutten en uitbreiden van de woningvoorraad. De focus ligt op wettelijke opgaven, zoals het volkshuisvestingsprogramma, en op lopende projecten die bijdragen aan passend wonen en woningbouw, waaronder de doorstroommakelaar en Dwarskade. Ook werken we aan de Nota Ruimtelijke Kwaliteit, de herziening van de Huisvestingsverordening met een module voor betaalbare koop en de regionale woonzorgvisie.

2. Economie en glastuinbouw

We werken in 2027 aan een aantrekkelijk ondernemingsklimaat met ruimte voor economische groei, vitale centra en een toekomstbestendige glastuinbouw. De centra van Pijnacker en Nootdorp worden verder versterkt, onder meer door functiemenging en samenwerking met ondernemers en vastgoedeigenaren. Voor Nootdorp wordt een masterplan voor de Dorpsstraat, de Parade en de Markt opgesteld. Ook werken we verder aan de ontwikkeling van Boezemvaart en Boezem-West en aan het beter benutten van bestaande werklocaties. Voor de glastuinbouw wordt het beleid voor duurzame glastuinbouwgebieden verder uitgewerkt, inclusief een structurele oplossing voor wonen in het glastuinbouwgebied. De ondersteuning van ondernemers bij verduurzaming en de versterking van de regionale arbeidsmarkt blijven eveneens belangrijke aandachtspunten.

3. Mobiliteit

In 2027 zetten we in op veilige, duurzame en goed bereikbare verbindingen, waarbij een realistische balans tussen auto, fiets en openbaar vervoer centraal staat. We werken verder aan het beheer en onderhoud van de openbare ruimte en brengen de bestaande beheerplannen samen in een Integraal Beheerplan Openbare Ruimte. Het gemeentebreed verkeersonderzoek naar de effecten van woningbouw wordt afgerond en vormt de basis voor verdere keuzes over bereikbaarheid en doorstroming. Ook wordt de voorbereiding van de Verlengde Komkommerweg voortgezet. Voor fietsers zetten we het Fietsplan ‘Gelukkig op de fiets!’ voort, onder meer met verbeteringen van fietsroutes en verkeersveiligheidsmaatregelen. Samen met de MRDH werken we aan een sterk openbaarvervoernetwerk en aan veilige voorzieningen rond de metrostations. Daarnaast starten we met de uitvoering van de regionale concessie voor laadinfrastructuur en nemen we deel aan een regionale pilot voor deelfietsen.

4. Groen en recreatie

Pijnacker-Nootdorp blijft inzetten op haar groene karakter als groene parel in de Randstad. In 2027 werken we aan een groene, biodiverse en klimaatbestendige gemeente met aantrekkelijke en toegankelijke natuur- en recreatiegebieden. We stellen een Integraal Beheerplan Openbare Ruimte op, werken het bomenbeleid uit en onderzoeken uitbreiding van ecologisch beheerd groen. Voor biodiversiteit wordt een plan van aanpak voor monitoring opgesteld en komt er een puntensysteem voor natuurinclusief bouwen. In de recreatiegebieden richten we ons onder meer op betere toegankelijkheid voor minder mobiele inwoners, een verkenning van offroad fietsen en de afronding van de recreatieve en waterverbinding Groenzoom-Molenlaan. Het bestaande Programma Water en Klimaat wordt vervangen door de beleidsnota Klimaatbestendige Gemeente, waarin ook de resultaten van de stresstesten en het Omgevingsprogramma Riolering worden verwerkt.

5. Onderwijs en kinderopvang

We investeren in gelijke ontwikkelkansen en in passende, toegankelijke en inclusieve voorzieningen voor kinderen, jongeren en volwassenen. In 2027 wordt het Integraal Huisvestingsplan Kindcentra geactualiseerd en aangepast aan de nieuwe wettelijke eisen. De ontwikkeling en renovatie van verschillende schoollocaties worden voortgezet, waaronder de huisvesting van SBO Prinsenhof in Kindcentrum Koningshof. Via de Lokale Educatieve Agenda werken we samen met onderwijs, opvang en jeugdpartners aan een gezamenlijke agenda per wijk. We zetten daarnaast in op vroegtijdige ontwikkelkansen, het tegengaan van schooluitval en de overgang van onderwijs naar duurzaam werk. De ambitie voor inclusief, thuisnabij onderwijs wordt verder uitgewerkt, onder meer door de uitbreiding van collectieve jeugdhulp op scholen. Ook blijven we investeren in volwasseneneducatie en basisvaardigheden.

6. Collectieve voorzieningen

Met collectieve voorzieningen versterken we een gezonde, inclusieve en verbonden samenleving. Preventie, zelfredzaamheid, ontmoeting en sterke sociale netwerken staan centraal. In 2027 blijven we investeren in sport en cultuur en verlagen we de huurtarieven voor sportverenigingen en cultuur met 5%. We starten met de realisatie van het Sociaal Cultureel Centrum in Pijnacker en stellen een nieuwe cultuurnota 2027-2030 op. Ook voeren we het lokaal gezondheidsbeleid uit, met extra aandacht voor suïcidepreventie. Binnen de sociale basis werken we verder aan de Lokale inclusie agenda, de uitvoering van de visie op het sociaal domein en twee nieuwe chillplekken voor jongeren. Vrijwilligers, mantelzorgers en lokale initiatieven blijven belangrijke pijlers van een leefbare gemeente.

7. Individuele voorzieningen

We bieden inwoners die dat nodig hebben passende, mensgerichte en doelmatige ondersteuning en werken aan een financieel houdbaar sociaal domein. In 2027 geven we verder uitvoering aan de Participatiewet in Balans en versterken we de ondersteuning gericht op werk, bestaanszekerheid en participatie. Het Regionaal Werkcentrum wordt verder ontwikkeld en de inzet van re-integratietrajecten wordt versterkt. De Z-route voor inburgeraars wordt in eigen beheer voortgezet. Binnen de Wmo zetten we in op passende ondersteuning, eigen regie en het versterken van de sociale basis, onder meer via Krachtig Ouder Worden, de pilot scootmobielpools en het Kernteam 0-100. Tegelijkertijd zetten we het Interventieplan Kostenbeheersing en Innovatie Sociaal Domein voort en stellen we een Versterkingsagenda op. Voor jeugdhulp bereiden we ons samen met de regio voor op nieuwe contracten vanaf 2028.

8.A Veiligheid

Een veilige en leefbare gemeente vraagt om een gerichte aanpak van veiligheidsvraagstukken en aandacht voor de weerbaarheid van inwoners, ondernemers en de organisatie. In 2027 wordt een nieuw Integraal Veiligheidsplan 2027-2031 opgesteld en vastgesteld. Tot die tijd blijven de huidige prioriteiten – ondermijning, jeugd en veiligheid, zorg en veiligheid en digitale criminaliteit – richtinggevend. Boa’s werken zichtbaar en gebiedsgericht aan leefbaarheidsproblemen en de gemeente zet waar nodig bestuurlijke maatregelen in. De crisisorganisatie wordt verder getraind en de regionale samenwerking rond maatschappelijke weerbaarheid, extreem weer, extreem geweld en terrorisme wordt versterkt.

8.B Duurzaamheid

Een schoon, leefbaar en duurzaam woon- en leefklimaat blijft het uitgangspunt voor onze inzet op duurzaamheid. In 2027 voeren we het geactualiseerde Energietransitieplan uit, stellen we het verplichte warmteprogramma vast en werken we aan een aanvullende beleidsnota elektriciteit en een strategie voor netbewust bouwen. Ook worden de Beleidsnota Leefkwaliteit en de BasisGeluidEmissie opgesteld. Voor de waterkwaliteit zetten we extra middelen in. Voor afval blijft het streven naar betere afvalscheiding en circulariteit centraal.

9. Bestuur en dienstverlening

In 2027 werken we aan een betrouwbare, toegankelijke en transparante overheid, met goede democratische besluitvorming en dienstverlening die aansluit bij inwoners en ondernemers. Het participatiebeleid wordt geëvalueerd en geactualiseerd, waarbij ook wordt gekeken naar aanvullende vormen zoals burgerpanels. Nieuwe beleidsvoorstellen worden onderworpen aan een uitvoeringstoets, zodat capaciteit, uitvoerbaarheid en financiële gevolgen vooraf beter in beeld zijn. De samenwerking met regionale partners en verbonden partijen wordt voortgezet en de nieuwe centrumregeling voor archiefbeheer wordt uitgevoerd. Op het gebied van dienstverlening voeren we de visie op dienstverlening verder uit, verbeteren we digitale dienstverlening en informatievoorziening en zetten we de implementatie van de Wet open overheid voort. Daarnaast wordt de digitaliseringsstrategie uitgevoerd en worden de mogelijkheden van AI gericht verkend.

Tot slot

Voor de negen begrotingsprogramma’s ligt in 2027 een concreet takenpakket voor. De hiervoor benodigde middelen zijn in de financiële begroting opgenomen. In het vervolg van de begroting worden de financiële positie en de mutaties in hoofdlijnen toegelicht.