Hoofdlijnen van de financiële positie
Financiële begroting 2027 in één oogopslag
Saldo van baten en lasten
(bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
01 Ruimte en wonen | -1.453 | -1.991 | 196 | -2.644 |
02 Economie en glastuinbouw | 1.421 | -892 | -879 | -879 |
03 Mobiliteit | -9.306 | -9.673 | -9.292 | -11.080 |
04 Groen en recreatie | -8.143 | -8.615 | -9.138 | -9.315 |
05 Onderwijs en kinderopvang | -6.126 | -6.404 | -6.209 | -6.110 |
06 Collectieve voorzieningen | -16.038 | -15.104 | -16.638 | -16.573 |
07 Individuele voorzieningen | -45.309 | -42.610 | -40.681 | -40.579 |
08 Veiligheid en duurzaamheid | -7.624 | -5.823 | -5.818 | -6.143 |
09 Bestuur en dienstverlening | -6.202 | -6.328 | -6.326 | -6.326 |
Algemene dekkingsmiddelen | 94.982 | 88.636 | 86.298 | 86.181 |
Totaal saldo van baten en lasten | -3.798 | -8.804 | -8.486 | -13.468 |
Saldo van stortingen en onttrekkingen aan reserves
(bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
01 Ruimte en wonen | 917 | 492 | 492 | 492 |
02 Economie en glastuinbouw | 356 | 387 | 387 | 369 |
03 Mobiliteit | 106 | 96 | 96 | 96 |
04 Groen en recreatie | 2.277 | 2.348 | 2.348 | 2.339 |
05 Onderwijs en kinderopvang | 1.632 | 794 | 1.139 | 1.139 |
06 Collectieve voorzieningen | 406 | 60 | - | - |
07 Individuele voorzieningen | 718 | 94 | 42 | 53 |
08 Veiligheid en duurzaamheid | - | - | - | - |
09 Bestuur en dienstverlening | 150 | - | - | - |
Algemene dekkingsmiddelen | 1.679 | 1.776 | 1.110 | 563 |
Totaal mutaties reserves | 8.241 | 6.047 | 5.614 | 5.051 |
Begrotingssaldo inclusief mutaties in reserves
Begrotingsresultaat (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
4.443 | -2.756 | -2.871 | -8.417 |
Inclusief verwerking van het coalitieakkoord bedraagt het begrotingsresultaat 2027 € 4,4 miljoen voordelig. Vanaf 2028 sluit de begroting met een negatief resultaat van respectievelijk -€ 2,8 miljoen in 2028, -€ 2,9 miljoen in 2029 en -€ 8,4 miljoen in 2030.
Toelichting op het begrotingsresultaat
De totstandkoming van het financieel meerjarenperspectief in de Programmabegroting 2027 ziet er als volgt uit:
Omschrijving (- = nadeel) (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
Saldo kadernota 2027-2030 + aangenomen amendementen | -934 | -6.856 | -9.878 | -11.544 |
1. Tekorten Jeugd en Wmo | -3.644 | -5.244 | -5.244 | -5.244 |
Saldo Kadernota 2027 inclusief tekorten Jeugd en Wmo | -4.578 | -12.100 | -15.122 | -16.788 |
2. Coalitieakkoord | 7.816 | 7.953 | 11.435 | 7.588 |
Saldo inclusief verwerking coalitieakkoord | 3.238 | -4.147 | -3.687 | -9.200 |
3. Effecten meicirculaire 2026 | 1.152 | 1.827 | 1.451 | 1.625 |
Saldo start begroting 2027-2030 | 4.390 | -2.320 | -2.236 | -7.575 |
4. Actualisatie kapitaallasten | 281 | -318 | -991 | -1.560 |
5. Actualisatie budgetten en uitwerking collegebesluiten | -603 | -302 | -63 | -138 |
6. OZB, riool- en afvalstoffenheffing en leges omgevingsvergunningen | 1.888 | 2.017 | 2.166 | 2.753 |
7. Rentelasten | -1.513 | -1.834 | -1.747 | -1.897 |
Saldo begroting | 4.443 | -2.756 | -2.870 | -8.417 |
1. Tekorten Jeugd en Wmo
Het jaarrekeningresultaat 2025 voor Jeugd en Wmo laat zien dat een ophoging van de begroting voor het opvangen van de tekorten Jeugd en Wmo noodzakelijk is. In de Kadernota 2027 is voorgesteld de ontwikkelingen binnen het rijk af te wachten en de tekorten ten aanzien van Jeugdzorg en Wmo nog niet cijfermatig te verwerken. Er hebben geen nieuwe ontwikkelingen plaatsgevonden, waardoor de voorziene tekorten nu ook cijfermatig zijn verwerkt in de begroting. In deze ophoging is rekening gehouden met indexatie voor 2027 en volgende jaren en de voordelige resultaten uit de interventieplannen 2024 en 2025.
2. Coalitieakkoord
Dit betreft het saldo van de ambities en maatregelen/dekking uit het coalitieakkoord 2026-2030 Daadkracht voor nu en later. Deze regel is gelijk aan de saldi uit het coalitieakkoord om de aansluiting een-op-een zichtbaar te maken. Bij de financiële toelichting per programma is een overzicht opgenomen van de ambities en maatregelen/dekking die bij dat programma zijn verwerkt. Op enkele onderdelen wijkt de uitwerking van het coalitieakkoord af in de begroting 2027. Deze afwijkingen zijn verwerkt in de onderdelen 4, 5 en 6, die hieronder worden toegelicht, en maken onderdeel uit van de financiële toelichtingen in de begroting.
3. Effecten meicirculaire 2026
Ten tijde van het opstellen van de Kadernota 2027 waren de Voorjaarsnota Rijk (meicirculaire) en de uitwerking hiervan op de inkomsten uit het gemeentefonds nog niet bekend. In juni heeft het college de raad op hoofdlijnen geïnformeerd over de uitkomsten van de meicirculaire en de effecten daarvan op onze begroting (zaaknummer: 1674826).
Omschrijving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
Gewijzigde inkomsten AU 2026 | 3.127 | 1.890 | -12 | 5.262 |
Reservering en verwerking in budgetten | -1.975 | -62 | 1.463 | 1.563 |
Totaal mutaties meicirculaire | 1.152 | 1.827 | 1.451 | 6.825 |
Hogere kosten toevoegen indexering aan jaarschijf 2030 | -5.200 | |||
Totaal meicirculaire inclusief gevolgen | 1.152 | 1.827 | 1.451 | 1.625 |
4. Actualisatie kapitaallasten
De stijging van de renteomslagpercentage van 0,5% naar 1,0% heeft ook doorwerking in de investeringsplanning en de Grexen. Zie de uitleg bij punt 7 voor een toelichting op deze stijging.
Omschrijving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
Grexen actualisatie | -0 | -599 | -1.272 | -1.841 |
Investeringsplanning actualisatie renteomslag naar 1,0% | 281 | 281 | 281 | 281 |
Totaal gevolgen | 281 | -318 | -991 | -1.560 |
5. Collegebesluiten, autonome ontwikkelingen en overige ontwikkelingen na opstellen Kadernota 2026
In onderstaand overzicht laat de collegebesluiten, de begrotingswijzigingen naar aanleiding van autonome ontwikkelingen en overige ontwikkelingen na opstellen van de Kadernota 2027 uitgewerkt:
Omschrijving (- = nadeel) (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
Voordeel in de kosten door de voorgenomen aankoop parkeergarage Ackershof | -90 | -90 | -90 | -90 |
Actualisatie salarissen, overige personeelskosten en urentoerekening | -542 | -587 | -624 | -624 |
Actualisatie grexen: herziening per 1-7-2026 | 56 | 423 | 852 | 790 |
Correctie op index prijs en volume jaarschijf 2027 | 130 | 136 | 141 | 146 |
Bijstelling overhead grexen en NAD | -119 | -105 | -261 | -281 |
Applicatie Geovisia (structurele externe ondersteuning) | -80 | -80 | -80 | -80 |
Huur sint Janshof | 42 | - | - | - |
Totaal gevolgen | -603 | -302 | -63 | -138 |
Onderstaand lichten we de grootste mutaties toe:
Actualisatie salarissen, overige personeelskosten en urentoerekening: de kostentoename betreft een verhoging van de woon-/werkverkeer en thuiswerk-/internetvergoeding conform de Cao afspraken, het opnemen van formatie conform het interventieplan Sociaal Domein en het verhogen van het budget voor trainees.
Correctie op index prijs en volume jaarschijf 2027: Alle budgetten in de programma’s zijn geraamd in constante prijzen. Voor 2027 en verder is op hoofdkostensoortenniveau een stelpost opgenomen voor een jaarlijks percentage aan prijsstijging. De toegepaste percentages zijn gelijk aan de percentages uit de programmabegroting 2026 en zijn niet bijgesteld. Zie toelichting stelposten bij algemene dekkingsmiddelen, overhead, VpB en onvoorzien.
Bijstelling overhead grexen en NAD: dit betreft de doorbelasting van overheadkosten aan de grexen en NAD. Voor NAD betreft het een financieel-technische correctie met een stijging in de overhead vanaf 2028. De overheadtoerekening aan de Grexen laat een toename zien n.a.v. de actualisatie van 1 juli 2026.
6. OZB, riool- en afvalstoffenheffing
Onderstaande verhoging van de belastingen betreft hogere opbrengsten t.o.v. de in het coalitieakkoord opgenomen ophogingen. Deze verhogingen worden veroorzaakt door autonome kostenstijgingen.
Omschrijving (- = nadeel) (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
Toepassing rekentarieven gemeentefonds OZB | 396 | 559 | 684 | 1.270 |
Kostentoerekening afvalstoffenheffing | 323 | 323 | 323 | 323 |
Kostentoerekening rioolheffing | 510 | 475 | 500 | 500 |
Leges omgevingsvergunningen | 659 | 659 | 659 | 659 |
Totaal | 1.888 | 2.017 | 2.166 | 2.753 |
7. Rentelasten
Het renteomslagpercentage stijgt van 0,5% naar 1,0%. Dit komt doordat de gemeente vanaf 2026 meer financiering nodig heeft. Dit hangt samen met de stijgende boekwaarden van materiële vaste activa (MVA) en grondexploitaties en met reguliere aflossingen. Tegelijkertijd vallen rentebaten weg.
Om de rentelasten te beperken, wordt het geld dat de gemeente bij het Rijk aanhoudt (het schatkistsaldo) per eind 2026 volledig ingezet om de financieringsbehoefte te dekken. Vanaf 2027 zijn er daardoor geen rentebaten uit de Schatkist meer. Voor de resterende en nieuwe financieringsbehoefte wordt externe financiering aangetrokken. Daarbij wordt binnen de kasgeldlimiet eerst € 10 miljoen kortlopend gefinancierd en daarna langlopend. Door het wegvallen van de rentebaten uit de Schatkist en de toename van de externe financieringslasten stijgt het renteomslagpercentage per saldo naar 1,0%.
Omschrijving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
Bijstelling rentepositie | -1.513 | -1.834 | -1.747 | -1.897 |
Algemene uitkering uit het gemeentefonds
Bij de bepaling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds voor Pijnacker-Nootdorp is uitgegaan van onder andere de volgende maatstafgegevens:
Aantallen per 1 januari | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
Aantal inwoners | 59.082 | 59.352 | 59.415 | 59.985 |
Aantal inwoners jonger < 18 jaar | 13.024 | 13.044 | 13.077 | 13.141 |
Aantal bijstandontvangers | 565 | 595 | 625 | 655 |
Aantal woonruimten | 23.398 | 23.506 | 23.531 | 23.759 |
Aantal personen met een migratieachtergrond | 9.284 | 9.498 | 9.709 | 9.912 |
De invoering van het nieuwe verdeelstelsel van het gemeentefonds, zoals dat vanaf 2023 wordt toegepast, heeft voor Pijnacker-Nootdorp uiteindelijk € 9,5 miljoen lagere inkomsten uit de algemene uitkering tot gevolg. Met jaarlijkse stappen van € 0,8 miljoen wordt dit nadeel geleidelijk in de begroting verwerkt. Als nadeelgemeente ontvangt onze gemeente voor het resterende deel een aanvullende uitkering, die wordt opgebracht door de gezamenlijke voordeelgemeenten.
Voor de periode 2026-2028 is een pauze ingelast in de afbouw van de aanvullende uitkering. Het Rijk gebruikt deze periode voor nader onderzoek naar de realisatie van de beoogde effecten van de herverdeling. In de begroting wordt ervan uitgegaan dat vanaf 2029 jaarlijks cumulatief € 0,8 miljoen minder wordt ontvangen uit de algemene uitkering. De verwachte inkomsten uit de algemene uitkering uit het gemeentefonds bedragen:
Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
Inkomsten uit meicirculaire 2026 | 102.864 | 102.473 | 104.011 | 108.451 |
De hoogte van de raming van de algemene uitkering uit het gemeentefonds voor Pijnacker-Nootdorp voor de periode 2027-2030 is gebaseerd op informatie uit de meicirculaire gemeentefonds 2026.
Stelpost Enecogelden
Zoals bij Begroting 2026 aangegeven komt de stelpost Enecogelden eind 2026 op nul uit en is voor 2027 en verder volledig ingezet. Deze post komt daarmee te vervallen in de begroting.
VNG Begrotingsadvies 2027-2030
Sinds 2023 (voor de Begroting 2024-2027) verstrekt de VNG door middel van een ledenbrief een begrotingsadvies. Met deze adviezen wil de VNG gemeenten een gezamenlijke lijn bieden bij het opstellen van hun begrotingen en meerjarenramingen. Op 19 mei 2026 hebben wij de ledenbrief Begrotingsadvies 2027-2030 ontvangen. Hierin bevestigt de VNG dat gemeenten zich nog steeds in een financieel onzekere tijd bevinden. Dit komt vooral door eerdere rijksbezuinigingen, de vanaf 2028 ingeboekte besparingen in de jeugdzorg en de nog onduidelijke uitwerking van voorgenomen wijzigingen binnen de Wmo. Daarnaast verwacht de VNG begin 2027 duidelijkheid van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd (Commissie-Van Ark) over de haalbaarheid van de ingeboekte besparingsmaatregelen en de verhouding tussen de kosten en de beschikbare middelen voor jeugdzorg. Omdat gemeenten tegelijkertijd hun financiële kaders voor de komende jaren moeten bepalen, adviseert de VNG om hierbij een eenduidige begrotingslijn te hanteren.
Zoals benoemd in de Kadernota 2027 hebben wij het VNG Begrotingsadvies 2027-2030 betrokken bij het opstellen van de Programmabegroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030. Het advies om de begroting voor 2027 sluitend te maken, sluit aan bij onze uitgangspunten. Het advies van de VNG om vanaf 2028 gebruik te maken van specifieke stelposten voor de financiële onzekerheden rondom de jeugdzorg en de Wmo hebben wij niet overgenomen. Wij vinden het belangrijk om de begroting zo reëel mogelijk op te stellen en zijn daarom terughoudend met het opnemen van stelposten. Dit sluit ook aan bij de terughoudende houding van de provincie ten aanzien van het gebruik van stelposten. Dit geldt in het bijzonder voor de door de VNG geadviseerde stelpost in verband met de uitkomsten van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd (Commissie-Van Ark). Deze stelpost hebben wij niet opgenomen. De provincie Zuid-Holland heeft aangegeven een dergelijke stelpost niet als reëel en structureel dekkingsmiddel te accepteren. Wij hebben daarom de mogelijke financiële effecten van de uitkomsten van de deskundigencommissie niet afzonderlijk als stelpost in de meerjarenraming verwerkt.
De financiële gevolgen van andere ontwikkelingen binnen de jeugdzorg en de Wmo zijn wel verwerkt in onze meerjarenraming. Daarbij hebben wij gekozen voor het verwerken van concrete maatregelen en uitgangspunten in de betreffende budgetten, in plaats van het opnemen van afzonderlijke stelposten. Voor de jeugdzorg betekent dit dat vanaf 2028 de verlaging van de algemene uitkering is verwerkt door het budget voor jeugdzorg structureel met eenzelfde bedrag te verlagen, uitgaande van het sturen op de trajectduur van jeugdhulptrajecten. Daarnaast is vanaf 2028 rekening gehouden met de invoering van een eigen bijdrage in de jeugdzorg. De hiermee samenhangende verlaging van de algemene uitkering is in de begroting gecompenseerd door vanaf 2028 structureel inkomsten uit deze eigen bijdrage te ramen. Voor de Wmo huishoudelijke hulp is vanaf 2029 rekening gehouden met de netto daling van de algemene uitkering. Deze is in de begroting gecompenseerd door het budget voor Wmo huishoudelijke hulp per saldo met eenzelfde bedrag te verlagen. Hierbij is rekening gehouden met zowel de verlaging van het beschikbare budget als de verhoging van het budget in verband met de vangnetregeling. Deze verwerking betekent dat de financiële gevolgen van een aantal reeds bekende ontwikkelingen rondom de jeugdzorg en de Wmo niet als afzonderlijke stelposten in de begroting zijn opgenomen, maar via concrete maatregelen en ramingsuitgangspunten in de meerjarenraming zijn verwerkt. De mogelijke financiële gevolgen van de nog onzekere uitkomsten van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd zijn hierin niet verwerkt.
De ontwikkelingen binnen de jeugdzorg en de Wmo blijven van invloed op onze financiële positie en worden daarom nauwlettend gevolgd. Bij de voorbereiding van de Kadernota 2028 beoordelen we opnieuw hoe de financiële situatie zich heeft ontwikkeld, welke informatie beschikbaar is en in hoeverre de in de begroting opgenomen maatregelen en uitgangspunten haalbaar en realistisch blijken. Ook betrekken we daarbij de uitkomsten van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd, voor zover deze op dat moment beschikbaar zijn. Op basis daarvan beoordelen we of aanpassing van de ramingen of het opnemen van stelposten wenselijk en passend is. De uitkomst hiervan betrekken we vervolgens bij het opstellen van de Programmabegroting 2028 en de meerjarenraming.
Structureel en reëel sluitende Begroting 2027
De Provincie Zuid-Holland stelt als toezichthouder de voorwaarde voor goedkeuring (en repressief toezicht) dat de begroting van het komend jaar structureel en reëel sluitend is en als dit niet zo is dat meerjarenraming aannemelijk maakt dat dit evenwicht alsnog tijdig wordt hersteld. Om te komen tot de structurele begrotingsaldi dienen de incidentele baten en lasten te worden gecorrigeerd op het totaal saldo van baten en lasten van de Begroting 2027.
Omschrijving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000 | 2027 | |
|---|---|---|
Saldo van de begroting 2027 inclusief incidentele baten en lasten | 4.443 | |
Hierin opgenomen incidentele baten | -6.699 | |
Hierin opgenomen incidentele lasten | 2.728 | |
-3.971 | ||
Saldo begroting 2027 gecorrigeerd voor incidentele baten en lasten | 472 |
Na correctie van de incidentele baten en lasten sluit het totaal saldo van baten en lasten van de Programmabegroting 2027 op € 473.000. Hiermee wordt voldaan aan de eis van de toezichthouder. Een compleet overzicht in tabelvorm van de incidentele baten en lasten treft u aan in onderdeel C. ‘De financiële begroting’.
Mutaties in de Algemene reserve
Algemene reserve
Omschrijving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
Beginstand per 01/01 | 52.860 | 57.064 | 53.700 | 50.222 |
Begrotingssaldo | 4.443 | -2.756 | -2.871 | -8.417 |
Schoolgebouw OBS Tweemaster | 485 | |||
Kinderopvang Skippy/Johannesschool | 56 | |||
Rentelasten | -422 | -422 | -422 | -422 |
VpB 25% belasting over winstuitkeringen | -69 | -182 | -182 | -182 |
IP afschrijving | -25 | |||
Amendement 3 dekking tekort begrotingssaldo 2027 | -110 | |||
res-bestemming 25 jaar jubileum gemeente | -100 | |||
CO akkoord Onderzoek burgerpanels | -50 | |||
Amendement KN'26: Wildopvang | -4 | -4 | -4 | - |
Stand per einde jaar | 57.064 | 53.700 | 50.222 | 41.201 |
Weerstandsvermogen
Het weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre de gemeente financieel sterk genoeg is om onverwachte tegenvallers of risico's op te vangen, zonder dat dit direct gevolgen heeft voor de uitvoering van het beleid of voor het voorzieningenniveau.
Verloop van de algemene reserve Bedragen x € 1.000 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
Weerstandscapaciteit per 01/01 | 52.860 | 57.064 | 53.700 | 50.222 |
Mutaties in de algemene reserve | -240 | -608 | -608 | -604 |
Begrotingssaldo | 4.443 | -2.756 | -2.871 | -8.417 |
Weerstandscapaciteit per 31/12 | 57.064 | 53.700 | 50.222 | 41.201 |
In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing is de benodigde weerstandscapaciteit in 2027 bepaald op € 12,4 miljoen. De ratio weerstandsvermogen wordt dan ook (meerjarig) gebaseerd op deze benodigde weerstandscapaciteit.
Verloop ratio weerstandsvermogen | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|
A. Weerstandscapaciteit per 31/12 | 57.064 | 53.700 | 50.222 | 41.201 |
B. Benodigde weerstandscapaciteit | 12.388 | 12.388 | 12.388 | 12.388 |
C. Ratio weerstandsvermogen = A/B | 4,61 | 4,33 | 4,05 | 3,33 |
Schuldpositie
Verwachte ontwikkeling langlopende leningen (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 |
|---|---|---|---|---|---|
Saldo per 1 januari | 44.879 | 56.004 | 110.062 | 128.820 | 129.445 |
Aflossingen (-) | 9.875 | 10.942 | 13.242 | 13.375 | 14.900 |
Financieringsbehoefte (+) | 21.000 | 65.000 | 32.000 | 14.000 | 4.000 |
Saldo per 31 december | 56.004 | 110.062 | 128.820 | 129.445 | 118.546 |
Mutatie schuldpositie | 54.058 | 18.758 | 625 | -10.900 |
Uit deze tabel blijkt dat de langlopende leningschuld over de periode van begin 2027 tot aan eind 2030 toeneemt van € 56,0 miljoen naar €118,5 miljoen (+ € 62,5 miljoen). Naast deze langlopende leningen verwachten wij structureel voor € 10 miljoen kortlopend te financieren. Dat stelt de gemeente in staat om een deel van de financieringsbehoefte tegen een lagere rente te lenen. Een uitgebreide toelichting is opgenomen in de paragraaf Financiering.
