Hoofdlijnen van de financiële positie

Financiële begroting 2027 in één oogopslag

Saldo van baten en lasten

(bedragen x € 1.000)

2027

2028

2029

2030

01 Ruimte en wonen

                 -1.453

                 -1.991

                      196

                 -2.644

02 Economie en glastuinbouw

                  1.421

                    -892

                    -879

                    -879

03 Mobiliteit

                 -9.306

                 -9.673

                 -9.292

              -11.080

04 Groen en recreatie

                 -8.143

                 -8.615

                 -9.138

                 -9.315

05 Onderwijs en kinderopvang

                 -6.126

                 -6.404

                 -6.209

                 -6.110

06 Collectieve voorzieningen

              -16.038

              -15.104

              -16.638

              -16.573

07 Individuele voorzieningen

              -45.309

              -42.610

              -40.681

              -40.579

08 Veiligheid en duurzaamheid

                 -7.624

                 -5.823

                 -5.818

                 -6.143

09 Bestuur en dienstverlening

                 -6.202

                 -6.328

                 -6.326

                 -6.326

Algemene dekkingsmiddelen

                94.982

                88.636

                86.298

                86.181

Totaal saldo van baten en lasten

                 -3.798

                 -8.804

                 -8.486

              -13.468

Saldo van stortingen en onttrekkingen aan reserves

(bedragen x € 1.000)

2027

2028

2029

2030

01 Ruimte en wonen

                      917

                      492

                      492

                      492

02 Economie en glastuinbouw

                      356

                      387

                      387

                      369

03 Mobiliteit

                      106

                        96

                        96

                        96

04 Groen en recreatie

                  2.277

                  2.348

                  2.348

                  2.339

05 Onderwijs en kinderopvang

                  1.632

                      794

                  1.139

                  1.139

06 Collectieve voorzieningen

                      406

                        60

                         -  

                         -  

07 Individuele voorzieningen

                      718

                        94

                        42

                        53

08 Veiligheid en duurzaamheid

                         -  

                         -  

                         -  

                         -  

09 Bestuur en dienstverlening

                      150

                         -  

                         -  

                         -  

Algemene dekkingsmiddelen

                  1.679

                  1.776

                  1.110

                      563

Totaal mutaties reserves

                  8.241

                  6.047

                  5.614

                  5.051

Begrotingssaldo inclusief mutaties in reserves

Begrotingsresultaat (bedragen x € 1.000)

2027

2028

2029

2030

4.443

-2.756

-2.871

-8.417

Inclusief verwerking van het coalitieakkoord bedraagt het begrotingsresultaat 2027 € 4,4 miljoen voordelig. Vanaf 2028 sluit de begroting met een negatief resultaat van respectievelijk -€ 2,8 miljoen in 2028, -€ 2,9 miljoen in 2029 en -€ 8,4 miljoen in 2030.

Toelichting op het begrotingsresultaat

De totstandkoming van het financieel meerjarenperspectief in de Programmabegroting 2027 ziet er als volgt uit:

Omschrijving (- = nadeel)    (bedragen x € 1.000)

2027

2028

2029

2030

Saldo kadernota 2027-2030 + aangenomen amendementen

                -934

          -6.856

          -9.878

        -11.544

1. Tekorten Jeugd en Wmo

             -3.644

          -5.244

          -5.244

          -5.244

Saldo Kadernota 2027 inclusief tekorten Jeugd en Wmo

             -4.578

        -12.100

        -15.122

        -16.788

2. Coalitieakkoord

               7.816

            7.953

          11.435

            7.588

Saldo inclusief verwerking coalitieakkoord

               3.238

          -4.147

          -3.687

          -9.200

3. Effecten meicirculaire 2026

               1.152

            1.827

            1.451

            1.625

Saldo start begroting 2027-2030

               4.390

          -2.320

          -2.236

          -7.575

4. Actualisatie kapitaallasten

                  281

             -318

             -991

          -1.560

5. Actualisatie budgetten en uitwerking collegebesluiten

                -603

             -302

               -63

             -138

6.  OZB, riool- en afvalstoffenheffing en leges omgevingsvergunningen

               1.888

            2.017

            2.166

            2.753

7. Rentelasten

             -1.513

          -1.834

          -1.747

          -1.897

Saldo begroting

4.443

-2.756

-2.870

-8.417

1. Tekorten Jeugd en Wmo

Het jaarrekeningresultaat 2025 voor Jeugd en Wmo laat zien dat een ophoging van de begroting voor het opvangen van de tekorten Jeugd en Wmo noodzakelijk is. In de Kadernota 2027 is voorgesteld de ontwikkelingen binnen het rijk af te wachten en de tekorten ten aanzien van Jeugdzorg en Wmo nog niet cijfermatig te verwerken. Er hebben geen nieuwe ontwikkelingen plaatsgevonden, waardoor de voorziene tekorten nu ook cijfermatig zijn verwerkt in de begroting. In deze ophoging is rekening gehouden met indexatie voor 2027 en volgende jaren en de voordelige resultaten uit de interventieplannen 2024 en 2025.

2. Coalitieakkoord

Dit betreft het saldo van de ambities en maatregelen/dekking uit het coalitieakkoord 2026-2030 Daadkracht voor nu en later. Deze regel is gelijk aan de saldi uit het coalitieakkoord om de aansluiting een-op-een zichtbaar te maken. Bij de financiële toelichting per programma is een overzicht opgenomen van de ambities en maatregelen/dekking die bij dat programma zijn verwerkt. Op enkele onderdelen wijkt de uitwerking van het coalitieakkoord af in de begroting 2027. Deze afwijkingen zijn verwerkt in de onderdelen 4, 5 en 6, die hieronder worden toegelicht, en maken onderdeel uit van de financiële toelichtingen in de begroting.

3. Effecten meicirculaire 2026

Ten tijde van het opstellen van de Kadernota 2027 waren de Voorjaarsnota Rijk (meicirculaire) en de uitwerking hiervan op de inkomsten uit het gemeentefonds nog niet bekend. In juni heeft het college de raad op hoofdlijnen geïnformeerd over de uitkomsten van de meicirculaire en de effecten daarvan op onze begroting (zaaknummer: 1674826).

Omschrijving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2027

2028

2029

2030

Gewijzigde inkomsten AU 2026

               3.127

            1.890

               -12

            5.262

Reservering en verwerking in budgetten

             -1.975

               -62

            1.463

            1.563

Totaal mutaties meicirculaire

               1.152

            1.827

            1.451

            6.825

Hogere kosten toevoegen indexering aan jaarschijf 2030

          -5.200

Totaal meicirculaire inclusief gevolgen

               1.152

            1.827

            1.451

            1.625

4. Actualisatie kapitaallasten

De stijging van de renteomslagpercentage van 0,5% naar 1,0% heeft ook doorwerking in de investeringsplanning en de Grexen. Zie de uitleg bij punt 7 voor een toelichting op deze stijging.

Omschrijving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2027

2028

2029

2030

Grexen actualisatie

                    -0

             -599

          -1.272

          -1.841

Investeringsplanning actualisatie renteomslag naar 1,0%

                  281

               281

               281

               281

Totaal gevolgen

                  281

             -318

             -991

          -1.560

5. Collegebesluiten, autonome ontwikkelingen en overige ontwikkelingen na opstellen Kadernota 2026

In onderstaand overzicht laat de collegebesluiten, de begrotingswijzigingen naar aanleiding van autonome ontwikkelingen en overige ontwikkelingen na opstellen van de Kadernota 2027 uitgewerkt: 

Omschrijving (- = nadeel)    (bedragen x € 1.000)

2027

2028

2029

2030

Voordeel in de kosten door de voorgenomen aankoop parkeergarage Ackershof

                  -90

               -90

               -90

               -90

Actualisatie salarissen, overige personeelskosten en urentoerekening

                -542

             -587

             -624

             -624

Actualisatie grexen: herziening per 1-7-2026

                    56

               423

               852

               790

Correctie op index prijs en volume jaarschijf 2027

                  130

               136

               141

               146

Bijstelling overhead grexen en NAD

                -119

             -105

             -261

             -281

Applicatie Geovisia (structurele externe ondersteuning)

                  -80

               -80

               -80

               -80

Huur sint Janshof

                    42

                 -  

                 -  

                 -  

Totaal gevolgen

                -603

             -302

               -63

             -138

Onderstaand lichten we de grootste mutaties toe:

Actualisatie salarissen, overige personeelskosten en urentoerekening: de kostentoename betreft een verhoging van de woon-/werkverkeer en thuiswerk-/internetvergoeding conform de Cao afspraken, het opnemen van formatie conform het interventieplan Sociaal Domein en het verhogen van het budget voor trainees.

Correctie op index prijs en volume jaarschijf 2027: Alle budgetten in de programma’s zijn geraamd in constante prijzen. Voor 2027 en verder is op hoofdkostensoortenniveau een stelpost opgenomen voor een jaarlijks percentage aan prijsstijging. De toegepaste percentages zijn gelijk aan de percentages uit de programmabegroting 2026 en zijn niet bijgesteld. Zie toelichting stelposten bij algemene dekkingsmiddelen, overhead, VpB en onvoorzien.

Bijstelling overhead grexen en NAD: dit betreft de doorbelasting van overheadkosten aan de grexen en NAD. Voor NAD betreft het een financieel-technische correctie met een stijging in de overhead vanaf 2028. De overheadtoerekening aan de Grexen laat een toename zien n.a.v. de actualisatie van 1 juli 2026.


6.  OZB, riool- en afvalstoffenheffing

Onderstaande verhoging van de belastingen betreft hogere opbrengsten t.o.v. de in het coalitieakkoord opgenomen ophogingen. Deze verhogingen worden veroorzaakt door autonome kostenstijgingen.

Omschrijving (- = nadeel)   (bedragen x € 1.000)

2027

2028

2029

2030

Toepassing rekentarieven gemeentefonds OZB

                  396

               559

               684

            1.270

Kostentoerekening afvalstoffenheffing

                  323

               323

               323

               323

Kostentoerekening rioolheffing

                  510

               475

               500

               500

Leges omgevingsvergunningen

               659

659

659

659

Totaal

               1.888

            2.017

            2.166

            2.753

7. Rentelasten

Het renteomslagpercentage stijgt van 0,5% naar 1,0%. Dit komt doordat de gemeente vanaf 2026 meer financiering nodig heeft. Dit hangt samen met de stijgende boekwaarden van materiële vaste activa (MVA) en grondexploitaties en met reguliere aflossingen. Tegelijkertijd vallen rentebaten weg.

Om de rentelasten te beperken, wordt het geld dat de gemeente bij het Rijk aanhoudt (het schatkistsaldo) per eind 2026 volledig ingezet om de financieringsbehoefte te dekken. Vanaf 2027 zijn er daardoor geen rentebaten uit de Schatkist meer. Voor de resterende en nieuwe financieringsbehoefte wordt externe financiering aangetrokken. Daarbij wordt binnen de kasgeldlimiet eerst € 10 miljoen kortlopend gefinancierd en daarna langlopend. Door het wegvallen van de rentebaten uit de Schatkist en de toename van de externe financieringslasten stijgt het renteomslagpercentage per saldo naar 1,0%.

Omschrijving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000 

2027

2028

2029

2030

Bijstelling rentepositie

             -1.513

          -1.834

          -1.747

          -1.897

Algemene uitkering uit het gemeentefonds

Bij de bepaling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds voor Pijnacker-Nootdorp is uitgegaan van onder andere de volgende maatstafgegevens:

Aantallen per 1 januari

2027

2028

2029

2030

Aantal inwoners

        59.082

        59.352

        59.415

        59.985

Aantal inwoners jonger < 18 jaar

        13.024

        13.044

        13.077

        13.141

Aantal bijstandontvangers

             565

             595

             625

             655

Aantal woonruimten

23.398

        23.506

        23.531

        23.759

Aantal personen met een migratieachtergrond

          9.284

          9.498

          9.709

          9.912

De invoering van het nieuwe verdeelstelsel van het gemeentefonds, zoals dat vanaf 2023 wordt toegepast, heeft voor Pijnacker-Nootdorp uiteindelijk € 9,5 miljoen lagere inkomsten uit de algemene uitkering tot gevolg. Met jaarlijkse stappen van € 0,8 miljoen wordt dit nadeel geleidelijk in de begroting verwerkt. Als nadeelgemeente ontvangt onze gemeente voor het resterende deel een aanvullende uitkering, die wordt opgebracht door de gezamenlijke voordeelgemeenten.
Voor de periode 2026-2028 is een pauze ingelast in de afbouw van de aanvullende uitkering. Het Rijk gebruikt deze periode voor nader onderzoek naar de realisatie van de beoogde effecten van de herverdeling. In de begroting wordt ervan uitgegaan dat vanaf 2029 jaarlijks cumulatief € 0,8 miljoen minder wordt ontvangen uit de algemene uitkering. De verwachte inkomsten uit de algemene uitkering uit het gemeentefonds bedragen:

Bedragen x € 1.000

2027

2028

2029

2030

Inkomsten uit meicirculaire 2026

        102.864

        102.473

     104.011

     108.451

De hoogte van de raming van de algemene uitkering uit het gemeentefonds voor Pijnacker-Nootdorp voor de periode 2027-2030 is gebaseerd op informatie uit de meicirculaire gemeentefonds 2026.

Stelpost Enecogelden

Zoals bij Begroting 2026 aangegeven komt de stelpost Enecogelden eind 2026 op nul uit en is voor 2027 en verder volledig ingezet. Deze post komt daarmee te vervallen in de begroting.

VNG Begrotingsadvies 2027-2030

Sinds 2023 (voor de Begroting 2024-2027) verstrekt de VNG door middel van een ledenbrief een begrotingsadvies. Met deze adviezen wil de VNG gemeenten een gezamenlijke lijn bieden bij het opstellen van hun begrotingen en meerjarenramingen. Op 19 mei 2026 hebben wij de ledenbrief Begrotingsadvies 2027-2030 ontvangen. Hierin bevestigt de VNG dat gemeenten zich nog steeds in een financieel onzekere tijd bevinden. Dit komt vooral door eerdere rijksbezuinigingen, de vanaf 2028 ingeboekte besparingen in de jeugdzorg en de nog onduidelijke uitwerking van voorgenomen wijzigingen binnen de Wmo. Daarnaast verwacht de VNG begin 2027 duidelijkheid van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd (Commissie-Van Ark) over de haalbaarheid van de ingeboekte besparingsmaatregelen en de verhouding tussen de kosten en de beschikbare middelen voor jeugdzorg. Omdat gemeenten tegelijkertijd hun financiële kaders voor de komende jaren moeten bepalen, adviseert de VNG om hierbij een eenduidige begrotingslijn te hanteren.

Zoals benoemd in de Kadernota 2027 hebben wij het VNG Begrotingsadvies 2027-2030 betrokken bij het opstellen van de Programmabegroting 2027 en de meerjarenraming 2028-2030. Het advies om de begroting voor 2027 sluitend te maken, sluit aan bij onze uitgangspunten. Het advies van de VNG om vanaf 2028 gebruik te maken van specifieke stelposten voor de financiële onzekerheden rondom de jeugdzorg en de Wmo hebben wij niet overgenomen. Wij vinden het belangrijk om de begroting zo reëel mogelijk op te stellen en zijn daarom terughoudend met het opnemen van stelposten. Dit sluit ook aan bij de terughoudende houding van de provincie ten aanzien van het gebruik van stelposten. Dit geldt in het bijzonder voor de door de VNG geadviseerde stelpost in verband met de uitkomsten van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd (Commissie-Van Ark). Deze stelpost hebben wij niet opgenomen. De provincie Zuid-Holland heeft aangegeven een dergelijke stelpost niet als reëel en structureel dekkingsmiddel te accepteren. Wij hebben daarom de mogelijke financiële effecten van de uitkomsten van de deskundigencommissie niet afzonderlijk als stelpost in de meerjarenraming verwerkt.

De financiële gevolgen van andere ontwikkelingen binnen de jeugdzorg en de Wmo zijn wel verwerkt in onze meerjarenraming. Daarbij hebben wij gekozen voor het verwerken van concrete maatregelen en uitgangspunten in de betreffende budgetten, in plaats van het opnemen van afzonderlijke stelposten. Voor de jeugdzorg betekent dit dat vanaf 2028 de verlaging van de algemene uitkering is verwerkt door het budget voor jeugdzorg structureel met eenzelfde bedrag te verlagen, uitgaande van het sturen op de trajectduur van jeugdhulptrajecten. Daarnaast is vanaf 2028 rekening gehouden met de invoering van een eigen bijdrage in de jeugdzorg. De hiermee samenhangende verlaging van de algemene uitkering is in de begroting gecompenseerd door vanaf 2028 structureel inkomsten uit deze eigen bijdrage te ramen. Voor de Wmo huishoudelijke hulp is vanaf 2029 rekening gehouden met de netto daling van de algemene uitkering. Deze is in de begroting gecompenseerd door het budget voor Wmo huishoudelijke hulp per saldo met eenzelfde bedrag te verlagen. Hierbij is rekening gehouden met zowel de verlaging van het beschikbare budget als de verhoging van het budget in verband met de vangnetregeling. Deze verwerking betekent dat de financiële gevolgen van een aantal reeds bekende ontwikkelingen rondom de jeugdzorg en de Wmo niet als afzonderlijke stelposten in de begroting zijn opgenomen, maar via concrete maatregelen en ramingsuitgangspunten in de meerjarenraming zijn verwerkt. De mogelijke financiële gevolgen van de nog onzekere uitkomsten van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd zijn hierin niet verwerkt.

De ontwikkelingen binnen de jeugdzorg en de Wmo blijven van invloed op onze financiële positie en worden daarom nauwlettend gevolgd. Bij de voorbereiding van de Kadernota 2028 beoordelen we opnieuw hoe de financiële situatie zich heeft ontwikkeld, welke informatie beschikbaar is en in hoeverre de in de begroting opgenomen maatregelen en uitgangspunten haalbaar en realistisch blijken. Ook betrekken we daarbij de uitkomsten van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd, voor zover deze op dat moment beschikbaar zijn. Op basis daarvan beoordelen we of aanpassing van de ramingen of het opnemen van stelposten wenselijk en passend is. De uitkomst hiervan betrekken we vervolgens bij het opstellen van de Programmabegroting 2028 en de meerjarenraming.

Structureel en reëel sluitende Begroting 2027

De Provincie Zuid-Holland stelt als toezichthouder de voorwaarde voor goedkeuring (en repressief toezicht) dat de begroting van het komend jaar structureel en reëel sluitend is en als dit niet zo is dat meerjarenraming aannemelijk maakt dat dit evenwicht alsnog tijdig wordt hersteld. Om te komen tot de structurele begrotingsaldi dienen de incidentele baten en lasten te worden gecorrigeerd op het totaal saldo van baten en lasten van de Begroting 2027.

Omschrijving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2027

Saldo van de begroting 2027 inclusief incidentele baten en lasten

4.443

Hierin opgenomen incidentele baten

-6.699

Hierin opgenomen incidentele lasten

2.728

-3.971

Saldo begroting 2027 gecorrigeerd voor incidentele baten en lasten

472

Na correctie van de incidentele baten en lasten sluit het totaal saldo van baten en lasten van de Programmabegroting 2027 op € 473.000. Hiermee wordt voldaan aan de eis van de toezichthouder. Een compleet overzicht in tabelvorm van de incidentele baten en lasten treft u aan in onderdeel C. ‘De financiële begroting’.

Mutaties in de Algemene reserve

Algemene reserve

Omschrijving (- = nadeel) Bedragen x € 1.000

2027

2028

2029

2030

Beginstand per 01/01

52.860

57.064

53.700

50.222

Begrotingssaldo

4.443

-2.756

-2.871

-8.417

Schoolgebouw OBS Tweemaster

485

Kinderopvang Skippy/Johannesschool

56

Rentelasten

-422

-422

-422

-422

VpB 25% belasting over winstuitkeringen

-69

-182

-182

-182

IP afschrijving

-25

Amendement 3 dekking tekort begrotingssaldo 2027

-110

res-bestemming 25 jaar jubileum gemeente

-100

CO akkoord Onderzoek burgerpanels

-50

Amendement KN'26: Wildopvang

-4

-4

-4

-

Stand per einde jaar

57.064

53.700

50.222

41.201

Weerstandsvermogen

Het weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre de gemeente financieel sterk genoeg is om onverwachte tegenvallers of risico's op te vangen, zonder dat dit direct gevolgen heeft voor de uitvoering van het beleid of voor het voorzieningenniveau.

Verloop van de algemene reserve Bedragen x € 1.000

2027

2028

2029

2030

Weerstandscapaciteit per 01/01

52.860

57.064

53.700

50.222

Mutaties in de algemene reserve

-240

-608

-608

-604

Begrotingssaldo

4.443

-2.756

-2.871

-8.417

Weerstandscapaciteit per 31/12

57.064

53.700

50.222

41.201

In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing is de benodigde weerstandscapaciteit in 2027 bepaald op € 12,4 miljoen. De ratio weerstandsvermogen wordt dan ook (meerjarig) gebaseerd op deze benodigde weerstandscapaciteit.

Verloop ratio weerstandsvermogen

2027

2028

2029

2030

A. Weerstandscapaciteit per 31/12

57.064

53.700

50.222

41.201

B. Benodigde weerstandscapaciteit

12.388

12.388

12.388

12.388

C. Ratio weerstandsvermogen = A/B

4,61

4,33

4,05

3,33

Schuldpositie

Verwachte ontwikkeling langlopende leningen (bedragen x € 1.000)

2026

2027

2028

2029

2030

Saldo per 1 januari

44.879

56.004

110.062

128.820

129.445

Aflossingen (-)

9.875

10.942

13.242

13.375

14.900

Financieringsbehoefte (+)

21.000

65.000

32.000

14.000

4.000

Saldo per 31 december

56.004

110.062

128.820

129.445

118.546

Mutatie schuldpositie

54.058

18.758

625

-10.900

Uit deze tabel blijkt dat de langlopende leningschuld over de periode van begin 2027 tot aan eind 2030 toeneemt van € 56,0 miljoen naar €118,5 miljoen (+ € 62,5 miljoen). Naast deze langlopende leningen verwachten wij structureel voor € 10 miljoen kortlopend te financieren. Dat stelt de gemeente in staat om een deel van de financieringsbehoefte tegen een lagere rente te lenen. Een uitgebreide toelichting is opgenomen in de paragraaf Financiering.